توسعه چارچوب مفهومی مدیریت ارزشمبنا در مکانهای فرهنگی تاریخی ؛ (با نگاهی به فرهنگ اسلامی)
نویسندگان
1 استاد، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد مرمت و احیا بناها و بافت های تاریخی، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
چکیده
در دهههای اخیر بدنبال تحولات صورت گرفته در نگرش به میراث فرهنگی و ارزشهای آن، رویکرد مدیریت مکانهای فرهنگی-تاریخی نیز دستخوش تغییرات گردیده است. رویکرد ارزشمبنا به عنوان رایجترین رویکرد مدیریتی از اواخر قرن بیستم مورد توجه مجامع علمی در سطح بینالمللی قرارگرفته است; این رویکرد که به واسطه منشور بورا به جامعه حفاظتی ارائه گردید، از طریق تجربیات عملی مؤسسهی حفاظتی گتی و نظریههای افرادی همچون جیمزکر توسعه یافت و بعدها به سازمانها و مؤسسات بینالمللی دیگری راه یافت. بررسی اسناد بینالمللی، نظریههای مرتبط، جایگاه و اولویت ارزشهای میراث فرهنگی در قرآن کریم و نهایتاً مدیریت بر مبنای نظام ارزشی فرهنگ اسلامی نشانگر آن است که رویکرد ارزش مبنا، پاسخی مناسب برای شناخت جنبههای پیچیده و در حال توسعه میراث ارائه مینماید که هدف اصلی آن حفظ اهمیت معنایی مکان و ارتقاء ارزشهایی است که توسط همهی گروههای جامعه به آن نسبت داده میشود و دستیابی به این هدف از طریق برنامهی مدیریتی ساختاریافته و مبتنی بر سیستم ارزشی جامعه میسر میگردد از این رو مقاله حاضر از طریق بازخوانی اسناد و دستورالعملهای عملیاتی سازمانهای بینالمللی از یک سوی و دیدگاههای صاحبنظران و جایگاه میراث فرهنگی و ارزشهای آن در فرهنگ اسلامی از سوی دیگر، با بهرهگیری از روش کیفی و راهبرد تحلیل محتوا در پی توسعه چارچوب مفهومی مدیریت ارزشمبنا از طریق ارائه فرآیند کلی برنامهی مدیریتی میباشد. بر مبنای چارچوب مفهومی مدیریت ارزش مبنا در این مقاله، اهمیت معنایی مکان که خود در برگیرنده ارزشهای میراث است و بر مبنای سیستم ارزشی جامعه اسلامی و مد نظر قرار دادن اولویتبندی آنها از دیدگاه قرآن کریم تنظیم میگردد به عنوانِ هستهی اصلی چارچوب پیشنهادی معرفی میگردد. به منظور حفظ اهمیت معنایی مکان باید سه مرحله درک مکان، سیاستگذاری و مدیریت مورد توجه واقع شوند و این فرآیند به واسطه مشارکتِ متخصصان حفاظت، جامعه محلی و ذینفعان محقق میگردد.
