بررسی تطبیقی مرور زمان در فقه و حقوق کیفری ایران با رویکردی به نظرات امام خمینی(س)

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکتری فقه و حقوق جزا دانشگاه خوارزمی

2 استادیار گروه حقوق، دانشگاه خوارزمی

3 3. استادیار گروه الهیات (فقه و مبانی حقوق اسلامی)، دانشگاه تهران

doi
چکیده

قاعده حقوقی مرور زمان یکی از مهم‌ترین و اساسی‌‎ترین نهادهای حقوق کیفری محـسوب مـی‌شـود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی مقنن آن را به‌طورکلی نسخ و حذف نمود و سپس مرور زمان کیفری را با شرایطی محدود و مقید در امور کیفری در سال 1378 پذیرفت؛ و نهایتاً با تصویب قانون مجازات اسلامی سال 1392 نهاد مرور زمان را در قواعد ماهوی تصویب نمود. در این پژوهش با روش ترکیبی - توصیفی و تحلیلی و مقایسه‌ای مشخص شد که فقهای اهل تسنن یا عامه آن را به مجازات تعزیری و حتی در برخـی از فـرق آن (ابوحنیفه) مـرور زمـان را بـه غیـر حق‌الناس و قصاص، دیه و حد قذف در سایر موارد بلااشکال می‌داند؛ و فقهای امامیه مثل امام خمینی مرور زمان را در جرائم حدود، قصاص و دیات موردپذیرش قرار نداده است و آن را مغایر موازین شرعی می‌داند؛ ولی در جرائم تعزیری حاکم می‌تواند بنا بر مصلحت‌اندیشی مرور زمان را لحاظ کند.