اثربخشی آموزش تفکر نقادانه بر خطاهای شناختی بینفردی و معنای تحصیل در دانشجویان رشتۀ پزشکی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 استادگروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 استادگروه روان‌شناسی، دانشکدة علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.30487/jcp.2020.205826.1092
چکیده

تفکر نقادانه مهارتی اجتماعی و فرایند شناختی‌ای فعال، هدفمند و سازماندهی‌شده است که فرد از آن برای آزمودن دقیق تفکر خود و دیگران و روشن کردن برداشت و بهبود درک خود از وقایع استفاده می‌کند. تفکر نقادانه روش معنی دادن به دنیاست. جامعۀ آماری تحقیق دانشجویان مذکر رشتۀ پزشکی شاغل به تحصیل در مقاطع علوم پایه و فیزیوپاتولوژی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در سال تحصیلی 1397- 1398 بودند. در ‌یک ‌طرح آزمایشی 40 دانشجوی مذکر از روی لیست ادارۀ آموزش دانشکده به‌صورت نمونه‌گیری تصادفی منظم انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت 8 جلسۀ 90 دقیقه‌ای تحت آموزش تفکر نقادانه به روش کارگاهی قرار گرفتند. هر دو گروه پرسش‌نامه‌های «تحریف شناختی بین‌فردی» و «معنای تحصیلی» را به‌منزلۀ پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری تکمیل کردند. داده‌ها با روش تحلیل واریانس با طرح اندازه‌گیری مکرر و با استفاده از نرم‌افزار اس.پی.اس.اس. نسخۀ 19تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که در مراحل پس‌آزمون و پیگیری بین گروه‌های آزمایش و کنترل در متغیرهای تحریف شناختی و معنای تحصیل تفاوت معناداری وجود دارد؛ یعنی آموزش تفکر نقادانه باعث کاهش معنادار تحریف‌های شناختی و افزایش معنای تحصیل دانشجویان شد (p <0/01). نتایج پژوهش این فرضیه را تأیید کرد که آموزش تفکر نقادانه بر تحریف شناختی بین‌فردی شامل خرده‌مقیاس‌های انتظار غیرواقعی، طرد در روابط، درک نادرست و همچنین معنای تحصیل تأثیر معنا‌دار دارد.