بررسی اثربخشی آموزش حیا بر کاهش اعتیاد به اینترنت و رفتارهای پرخطر در دختران نوجوان
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات تهران
2 مرکز تحقیقات علوم رفتاری دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)
doi
چکیده
هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش حیا بر کاهش اعتیاد به اینترنت و رفتارهای پرخطر در دختران نوجوان دبیرستان بود. در این پژوهش از طرح شبهآزمایشی با گروه کنترل و آزمایش استفاده شد. 20 دانشآموز دختر با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. روش آموزش حیا در هشت جلسه با هدف آشنایی با مفهوم حیا، فلسفه و ضرورت حیا، آسیبشناسی حیا، انواع و جلوههای حیا، نقش حیا در سلامت جسمی ـ روانی و خانواده، روشهای حفظ و تقویت حیای فردی، روشهای حفظ و تقویت حیا در خانواده، روشهای حفظ و تقویت حیا در روابط اجتماعی و روشهای حفظ و تقویت حیای رسانهای انجام شد. آزمودنیها به پرسشنامۀ اعتیاد به اینترنت، مقیاس خطرپذیری نوجوانان ایرانی، و اطلاعات جمعیتشناختی پاسخ دادند. نتایج نشان داد که آموزش حیا در کاهش اعتیاد به اینترنت در دختران نوجوان تأثیر داشت؛ اما اثربخشی آموزش حیا در کاهش رفتارهای پرخطر معنادار نبود. آموزش حیا به کاربران کمک میکند در مواجهه با مشکلاتی چون هرزهنگاری، خویشتنداری را افزایش دهند و بتوانند مدیریت خود را بر عهده بگیرند. با توجه به علتهای مختلف رفتارهای پرخطر و تأثیر عاملهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، و خانوادگی نمیتوان انتظار تغییر را در این بازة زمانیکوتاه داشت. بر پایة یافتههای این پژوهش، میتوان مداخلة آموزشی ـ تربیتیِ مبتنی بر حیا را رویکردی پیشگیرانه در جلوگیری از اعتیاد به اینترنت و فضای مجازی مطرح کرد. اقدامات پیشگیرانه در سنین پایینتر و اجرای برنامههای آموزشی به نوجوانان و والدین آنها جهت کاهش رفتارهای پرخطر ضروری بهنظر میرسد.
