فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف این مقاله تحلیل عذرخواهی رسانه‌ای به عنوان یکی از شیوه‌های غیرمالی جبران خسارت معنوی در حقوق ایران است. مقاله نشان می‌دهد که عذرخواهی، صرفاً کنشی اخلاقی یا تشریفاتی نیست، بلکه می‌تواند در موارد لطمه به حیثیت، شهرت و اعتبار اجتماعی، کارکردی ترمیمی، اصلاحی و پیشگیرانه داشته باشد.روش پژوهش: پژوهش حاضر با روش تحلیلی ـ توصیفی و با رویکرد اسنادی انجام شده است. در این روش، مواد قانونی، رویه‌های قضایی منتشرشده، منابع فقهی و حقوقی و ادبیات تطبیقی درباره عذرخواهی اجباری، اعاده حیثیت و جبران غیرمالی خسارت معنوی بررسی شده‌اند. معیارهای تحلیل شامل تناسب رسانه، قابلیت مشاهده، دسترسی مخاطبان پیشین، صداقت یا کارکرد ترمیمی عذرخواهی و ضمانت اجرای امتناع از آن است.یافته‌ها: یافته‌ها بیانگر آن است که ماده ۱۰ قانون مسئولیت مدنی و تبصره ۱ ماده ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری، ظرفیت کلی الزام به عذرخواهی و درج حکم در رسانه را دارند؛ با این حال، این مقررات درباره شکل، متن، مدت انتشار، بستر دیجیتال و ضمانت اجرای عذرخواهی سکوت کرده‌اند. قانون جرائم رایانه‌ای و قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات نیز امکان اعاده حیثیت، تکذیب و توضیح را شناسایی کرده‌اند، اما میان تکذیب، حق پاسخ، انتشار حکم و عذرخواهی تفکیک نظام‌مند برقرار نکرده‌اند.نتیجه‌گیری: عذرخواهی رسانه‌ای زمانی مؤثر است که با رسانه ایجادکننده زیان، دامنه مخاطبان، شدت لطمه و آثار باقی‌مانده در فضای دیجیتال متناسب باشد. بنابراین، لازم است در قانون مسئولیت مدنی یا آیین دادرسی کیفری، الگوی مشخصی برای عذرخواهی رسانه‌ای، به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی و پایگاه‌های خبری، پیش‌بینی شود.