امکان‌سنجی و توانمندسازی سکونتگاه های غیررسمی بر پایه ادراک ذهنی در محلۀ زورآبادِ شهرلوشان

نویسندگان

1 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی منطقه‌ای، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

4 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت امور شهری، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران.

doi
چکیده

از مهم‌ترین مسائل درکشورهای درحال‌توسعه، سکونتگاه­های غیررسمی می­باشد؛ علل عمده­ای همچون توزیع نابرابر امکانات، رشد فزاینده جمعیت کشور، عدم توجه ویژه به اقشارکم درآمد در برنامه­ریزی مسکن، موجب پیدایش و توسعۀ این نوع از سکونتگاه­ها می­شوند­. با وجود انتقادات ویژه به رویکردهای گذشته در مداخلات سکونتگاه­های غیررسمی، رویکرد توانمندسازی با ویژگی ایجاد کارایی اقتصادی و کارآمدی اجتماعات در توسعۀ بخش مسکن، توانمندسازی سیاسی و اجتماع محلی مطرح گردیده؛ دستیابی به این رویکرد در ساماندهیِ سکونتگاه­ها، با مشارکت ساکنین و مطابق با نیاز آنان، میسر خواهد بود؛ هدف پژوهش حاضر، بررسی امکان­سنجی به­منظور توانمندسازی سکونتگاه­های غیررسمی محلۀ زورآباد در خیابان شهید میرزایی، بر پایه ادراک ذهنی شهروندانِ شهر لوشان می­باشد. پژوهش از نوع کاربردی، روش انجام پژوهش، توصیفی-تحلیلی و داده­ها از طریق مطالعات اسنادی و میدانی گردآوری شدند. بدین منظور 5 مؤلفۀ اجتماعی، کالبدی، اقتصادی، محیط­زیستی و دسترسی، که در شکل­گیری سکونتگاه­های غیررسمی دخیل بودند شناسایی شدند و در قالب 26 پرسش تخصصی و به‌صورت طیف لیکرت در اختیار نمونۀ آماری پژوهش (373 نفر) قرار گرفت. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از نرم‌افزار spss-v20بهره گرفته­شد. در مرحلۀ اول با استفاده از آزمون فریدمن، مشخص شد، از دیدگاه شهروندان میان مؤلفه‌های تشکیل‌دهنده‌ی سکونتگاه غیررسمی محلۀ زورآباد تفاوت وجود دارد؛ در مرحله دوم، با استفاده از تحلیل عاملی، مشخص گردید که مؤلفۀ اقتصادی با ضریب 321/0، به­عنوان بالاترین اولویتِ توانمندسازی و به ترتیب مؤلفۀ محیط­زیستی با ضریب 309/0، اجتماعی با ضریب 297/0، کالبدی با ضریب 266/0 و دسترسی با ضریب 231/0؛ بایستی در اولویت رسیدگی توسط مسئولان ذی­ربط قرار گیرند.