تقابلهای تصویری هدایت‌یافتگان و گمراهان در آیات مربوط به هدایت و ضلالت

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکترشریعتی، دانشگاه فردوسی ، مشهد، ایران

3 استاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات وعلوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

doi
10.22034/isqs.2025.51501.2390
چکیده

استفاده از تصویر وتصویرآفرینی، یکی از ابزارهای بیانی قرآن کریم است که زمینه را برای درک بهتر مفاهیم قرآنی آماده می‌کند.در میان تصویرسازی‌های گوناگون قرآن، صنعت تقابل، جایگاه ویژه‌ای دارد.تقابل‌های تصویری در قرآن به عنوان یکی از عناصر کلیدی در ایجاد هماهنگی هنری و بیان عمیق مفاهیم، نقش مهمی ایفا می‌کنند. این پژوهش می‌کوشد تا با روشی توصیفی -تحلیلی به بررسی تقابل‌های تصویری هدایت یافتگان و گمراهان در آیات مربوط به هدایت و ضلالت بپردازد.نمونه‌های مورد بررسی در این پژوهش با تمرکز بر چگونگی تصویرسازی قرآن کریم ، به دو دسته اصلی تقابل‌های تصویری صریح(دوسویه) و ضمنی(یک سویه) تقسیم شده‌است ، تحلیل هر نمونه، با در نظر گرفتن ساختار بلاغی آیه، واژگان کلیدی، زمینه تفسیری و ویژگی‌های کلیدی تصویرسازی (مانند موسیقی، تخیل، تحرک و پویایی) صورت پذیرفته است.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قرآن کریم با مهارت تمام، برجستگی‌های تصویری میان هدایت‌یافتگان و گمراهان را بر پایه‌ی اسلوب‌های بیانی همچون استعاره، تشبیه وتمثیل به تصویر کشیده است. تصاویر گمراهان نشانگر تاریکی، بن‌بست و تباهی است، در حالی که تصاویر هدایت‌یافتگان سرشار از روشنایی، آگاهی و سعادت ابدی است.ریتم موسیقایی آیات نیز با تصاویر هماهنگ شده و حس حرکت و پویایی به آن‌ها ‌بخشیده است.