فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موضوع پوشش زنان مسلمان به سبب ابعاد دینی، اجتماعی و اخلاقی، همواره مورد توجه محققان قرار دارد. مسئلۀ محوری این پژوهش، تقابل دو خوانش متفاوت از آیات مرتبط با پوشش شرعی زنان بر مبنای نگرۀ تاریخ‌مندی است. خوانش نخست بر فراتاریخی و عام بودن آیات تأکید دارد و خوانش دوم، آیات مذکور را متعلّق و وابسته به بستر تاریخی عصر نزول وحی تلقی می‌کند. این تقابل، به دلیل تبعات عملی متفاوت، چالش‌های گوناگونی را در عرصه اجتماعی ایجاد می‌کند. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی و چارچوب تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف، به واکاوی دلایل خوانش تاریخ‌مند و ارزیابی آنها در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین می‌پردازد. در سطح توصیف، ساختار نحوی و گزینش‌های زبانی کلام الهی، پوشش شرعی را به‌عنوان حکم واجب، عام و مستمر دینی نمایان می‌سازد. در سطح تفسیر نیز دلالت‌های ضمنی، بافت درون‌متنی و موقعیتی، احکام پوشش را واجد اصولی ثابت، فراگیر و قابل انطباق بر سایر بسترهای تاریخی معرفی می‌کند. تحلیل در سطح تبیین نیز آیات را بخشی از گفتمان کلان زندگی توحیدی و در تقابل با گفتمان مادی‌گرا مطرح می‌کند که ایدئولوژی نهفته در آن، مبین قدرت مطلق خداوند جهت بازتعریف هویت فردی و اجتماعی زنان، مبتنی بر مؤلفۀ دین‌داری است.