فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه:  بافت­های تاریخی شهرها از فرم­های غالب و نوع فعالیت مردمانی که در آن می­زیسته­اند حکایت می­کنند. ویزگی­های معماری و شهری دوران پیشین را روایت کرده و هویت­بخش شهرها هستند. کوچه­ها و گذرهای تاریخی فضای واسط بین بنای معماری و فضاهای شهری هستند که از آن­ها به فضای بینابینی یاد می­شود.هدف:  این مقاله‌ ساختار فضایی گذر محله تاریخی شعربافان لاهیجان را در سه دوره زمانی متفاوت مورد بررسی و تحلیل قرار داده است.روش شناسی: ‌‌این پژوهش ابتدا محله شعربافان بر اساس یک عکس قدیمی متعلق به دهه 20 شمسی توسط نرم­افزار Cinema 4D شبیه سازی شد. در مرحله بعد، پلان محدوده شبیه­سازی شده در نرم­افزار Autocad ترسیم شده و از آن خروجی dxf گرفته شد. برای تحلیل و بررسی سازمان فضایی و نحو فضا، و دست­یابی به انواع شاخص‌های آنالیز ترکیبی با استفاده از نقشه محوری، از میان نرم­افزارهای موجود در این خصوص، با مطالعه و بررسی، نرم­افزار UCL Depth Map  برای این تحقیق، استفاده شده­است. برای بررسی بیشتر، وضعیت گذر مذکور در نقشه­های ترسیمی بر اساس نقشه­های هوایی شهر در سال 1335 و طرح جامع سال 1392 نیز مورد مطالعه و تحلیل قرار گرفت.  قلمرو جغرافیایی پژوهش:  قلمرو جغرافیایی‌ شامل محله شعربافان لاهیجان می‌باشد‌.یافته ­ها و بحث:  مقایسه نتایج تحلیل­ های حرکتی حاکی از آنست گذرهای بافت تاریخی شعربافان در گذشته از میزان خوانایی کمتری نسبت به دوره فعلی برخوردار بوده­است. همچنین میزان یکپارچگی فضایی در تحلیل نقشه سال 92 انسجام فضایی گذرها را به میزان قابل توجهی نسبت به سال 1335 بیشتر نشان می­دهد، این در حالی است که انسجام فضا در دهه 20 شمسی مطلوب بوده­است. شایان ذکر است خوانایی فضا در مقیاس محلی در تمامی دوره­ها از همبستگی بالایی برخوردار بوده و نشان­دهنده سهولت ادراک فضا در مقیاس محلی است. تحلیل گراف ها و بررسی نرم­افزاری ساختار فضایی نمونه­ها نشان داد میزان درک بصری فضا در دوره معاصر نسبت به دوره­های پیشین بیشتر شده­است. در دوران معاصر که تصویر واضحی از گذشته تاریخی شهرها وجود ندارد، اسناد تصویری منابع مهمی برای درک گذشته تاریخی به شمار می­روند.نتیجه­ گیری: نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که شبیه­سازی فضاهای قدیم بر اساس اطلاعات موجود در عکس­ها و با روش­های رایانه­ای، امکان تحلیل ساختار فضایی کالبد قدیم و مطالعه بیشتر در خصوص بافت­های تاریخی شهرها را فراهم می­آورد.