واکاوی معنای «مکظوم» در آیهی «و هو مکظوم» در تفاسیر، ترجمههای فارسی و انگلیسی و تطبیق آن با عهد عتیق
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم قرآنی، دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم، قم، ایران
doi
10.22034/isqs.2025.50146.2351چکیده
مفسران و مترجمان فارسی و لاتین در معنا و ترجمهی «مکظوم» در آیهی «... وَ هُوَ مَکْظُوم» (قلم: 48) اختلاف نظر دارند. این آیه دربارهی حضرت یونس (ع) است که با حالتی خاص خداوند را ندا داد. معانیی چون غمناک، خشمناک، خشم فرو برده، مورد خشم واقع شده، محبوس، مأیوس و... برای آن ذکر شده است. مکان ندای حضرت یونس (ع) نیز مورد اختلاف است. شکم ماهی، تاریکی شب و تاریکی دریا، مکان-های مورد اختلاف است. این پژوهش با استفاده از منابع کتابخانهای با هدف دست یابی به معنای دقیقتر این واژه در آیهی مذکور با روش مطالعه تاریخی تطبیقی همراه با تحلیل دادهها صورت پذیرفته است. واژهپژوهان چند معنا برای این واژه ثبت کرده اند. همچنین در روایات، معانی متفاوتی برای معنای «مکظوم» نقل شده است. به علاوه این موضوع در عهد عتیق نیز آمده است: بررسی منابع لغت، تفاسیر، ترجمههای فارسی و لاتین و تحلیل آنها، ذکر روایات و تحلیل آنها و نهایتا مقایسه موضوع در قرآن و عهدین جهت ارائه معنایی دقیقتر، فرایند پژوهش حاضر را شکل میدهد. نتایج نشان میدهد که برخی از معانی ترجیحی فاقد پیشتوانه لغوی یا روایی است.