افضل الدین خونجی: طبیبی در کسوت قضاوت (590-646ق)

نویسندگان

1 گروه معارف اسلامی ، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ،تهران ، ایران

doi
10.22059/jihs.2025.403279.371845
چکیده

در حوزۀ تمدن اسلامی همواره دانشمندان فاضلی ظهور پیداکرده‌اند که با انجام کارهای علمی و عملی به رشد و شکوفایی تمدن اسلامی کمک فراوانی کرده‌اند. افضل الدین خونجی (590 -646ق) متولد خونا یا خونج (کاغذکنان) یکی از این دانشمندان است که پس از سپری کردن تحصیلات اولیه در علوم اسلامی در دوران تهاجم مغول به ایران، به مصر عزیمت کرد و رحل اقامت در قاهره افکند و در علم منطق، حکمت، علم شریعت و طبابت سرآمد روزگارش شد. و از سوی حاکم مصر به قاضی القضاتی مصر منصوب شد و در این کسوت در سال 646 ق در گذشت. این مطالعۀ توصیفی، تلاشی است در جهت جمع‌آوری آگاهی‌هایی دربارۀ زندگی، زمانه و موقعیت و آثار علمی افضل الدین خونجی و معرفی جایگاه علمی و سیاسی – اجتماعی ایشان در تمدن اسلامی. از مجموع آثار علمی ایشان در زمینۀ فقه، منطق، طب. چنین برمی‌آید که او در علوم عقلی و نقلی زمان خود سرآمد روزگار بوده و نقش به‌سزایی در تحول علوم عقلی و نقلی داشته است. انتخاب ایشان از سوی حاکم مصر به منصب قضا و طبابت نیز نشانگر آن است که وی علاوه بر علوم نظری، در علوم عملی نیز مرجع مردم مسلمان مصر بوده است.