تلفیق روش ‌نشانه‌شناسی ایزوتسو و روش استنطاق شهیدصدر با تطبیق بر داستان موسی (ع) و فرعون در قرآن

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه جامعه شناسی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران.

2 گروه علوم اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه،قم ، ایران

doi
10.22034/isqs.2025.48479.2293
چکیده

بهره‌مندی از روش‌‌های برون‌دینی مانند روش‌ نشانه‌شناسی در تلفیق با روش‌های درون‌دینی فهم متن تفسیری گامی در طراحی روش بدیع و تکمیل روش‌های پیشین فهم آیات قرآن است. این پژوهش که با روش تحلیلی - توصیفی صورت گرفته  و به‌نوعی مطالعه درجه دوم در حوزه روش‌شناسی محسوب می‌شود به‌منظور گشودن راهی برای تکمیل و توسعه‌ روش تفسیر موضوعی شهید صدر به بررسی «روش مدل‌یابی تفسیر موضوعی- ‌نشانه‌شناختی» پرداخته است که در نهایت به تلفیق فرایند کشف مدلولهای مفهومی روابط هم‌نشینی و جانشینی با روش تفسیر موضوعی منجر شد. تلفیق در مرحله روش اجتهادی به عنوان بخشی از فرایند روش استنطاق صورت گرفت. برای تبیین چگونگی و رهاورد این تلفیق، از روش معناشناسی قرآن ایزوتسو استفاده شد که در ترکیب با روش تفسیر موضوعی، مکانیسم تکثر و کشف لایه‌های عمیق‌ معانی را فراهم می‌آورد که شامل: جهان‌بینی بالنده، خرده نظام‌های فرهنگی، نزدیک شدن به دال مرکزی و درون متنیت است. برای عینی‌سازی کاربست این مدل، به ساخت نمونه‌هایی از روابط هم‌نشین و جانشین در آیات مربوط به داستان موسی (ع) و فرعون پرداختیم. با تحلیل نشانه‌ها سلسله‌ای از روابط هم‌نشین و جانشین و لایه‌های عمیق معانی حاصل از این روابط آشکار شد.