مؤلفه‌های متفاوت بافتی در گونه‌شناسی فهم متن وحیانی در سدة نخست هجری

نویسندگان

1 پژوهشگر پسادکتری، الهیات، علوم قرآن و حدیث، استاد مدعو دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران.

2 دکتری علوم قرآن و حدیث، استادیار دانشگاه جامع علمی کاربردی، تهران، ایران

doi
10.22034/isqs.2024.46631.2196
چکیده

اندیشه­ها و دانش‌ها پیامدی از نحوه زیست و همبسته به منافع، بدآیندها، خوشایندها و سایر مؤلفه­های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی در بافتار تاریخ است. در این میان ناهمسانی فهم قرآن کریم در پیوند با تغییروتحول معارف انسانی و سایر مؤلفه­های فرهنگی و اجتماعی در توالی زمانی است. با توجه به جریان­های ناهمسان فکری در سدة آغازین که برآمده از عناصر متفاوت و شیوه روی­آوری به نهاد قدرت بود، مبانی و زوایای دید ویژه­ای را ایجاد نمود که درپی آن گونه­های متفاوت فهم متن را ایجاد کرد. بر این اساس جستار حاضر درپی پاسخ به پرسش چرایی گونه­های فهم متن قرآن­کریم در سده نخست هجری است. این پژوهه باشیوه توصیفی و تاریخی، با مؤلفه­های اگزیستانسیالیسم و تکیه بر اسناد کتابخانه­ای تلاش کرده تا پاسخ این پرسش را در داد وستد بینامتنی با گفتمان­های متعدد ومؤلفه­های در پیوند آن بسان تاریخ، ریشه­ها، نسبت­ها، ارتباطات، تعاملات، اثرمندی­ها و وابستگی­ها به عناصر قبیله­ای و نژادی که هرکدام معطوف به قدرت است، جستجو نماید. مؤلفه­های بازگفته از یافته­های پژوهش در تعیین بخشی نوع اندیشه­اندورزی مفسران و ازعوامل مؤثر در گونه­های فهم متن در این سده دانسته شد.