دیپلماسی آبی در حوضه هریرود: راهبردهای حل اختلافات ایران و افغانستان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

3 کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور قوچان، قوچان، ایران

4 مدرس و پژوهشگر دانشگاه جامع امام حسین علیه السلام،تهران،ایران

doi
چکیده

 دیپلماسی آب به‌عنوان یک مفهوم در حوزه مطالعات دیپلماسی و سیاست‌گذاری آب، بسیار مورد توجه بوده است. این توجه، به سبب اهمیت تغییرات ژئوپلیتیکی، نیاز به استفاده از انواع جدید دیپلماسی، و افزایش کمبود منابع آب قابل توجیه است. در این پژوهش، تلاش شده با تمرکز بر مسیرهای رسمی و غیررسمی دیپلماسی آب و مرور منابع کتابخانه‌ای، به این سؤال پاسخ داده شود که فرآیندهای دیپلماسی آب چه نقشی در شناخت اقدامات ایران و افغانستان در حوضه آبی مشترک هریرود ایفا می‌کنند و چگونه ممکن است به حل اختلافات و تسهیل همکاری‌های آبی منجر شوند؟ یافته‌ها نشان می‌دهند با توجه به تنش‌ها و اقدامات متقابل، دیپلماسی آب پتانسیل حمایت از فرآیندهای حل اختلافات را دارد و با ترتیبات رسمی و غیررسمی مانند مذاکرات مستقیم و تأکید بر ابعاد فرهنگی و اقتصادی، همکاری‌های آبی ممکن می‌شود. ازاین‌رو، دیپلماسی آب به‌مثابه رویکردی آینده‌نگر در سیاست خارجی و دیپلماسی، می‌تواند در مدیریت منابع آبی مشترک و حل اختلافات بخش منابع آبی در چارچوب سیاست‌های کلی نظام نقش مؤثری ایفا کند.