مناسبات نمایندگان واتیکان و ارامنۀ اصفهان در سالهای 1016 ـ 1135ق/1608 ـ 1722م
نویسندگان
1 دانشگاه تهران
2 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر ری
3 پیام نور تهران
doi
10.22067/jhc.v51i1.79511چکیده
کوچ ارامنۀ جلفا به اصفهان در دورۀ شاه عباس بر پایۀ سیاستهای اقتصادی و سیاسی به انجام رسید و پیامدهایی در پی داشت. نگاه ویژۀ دولت صفوی به ارامنه در کنار سیاستهای مذهبی تساهلمحور شاه عباس در قبال مسیحیان، بهتدریج پاپ را متقاعد ساخت که میتوان از ظرفیتهای مسیحیان ساکن فلات ایران بهویژه ارامنه، در جهت تقویت کلیسای کاتولیک در برابر دولت سنی مذهب عثمانی بهره برد. ازاینرو، فرستادگان ویژۀ پاپ (کرملیان) از بدو ورودشان به ایران (1016ق/1608م) همواره به دنبال جلب نظر ارامنه بودند تا آنان را به مسیحیت کاتولیک متمایل سازند. کشیشان کرملی برای تحقق این مهم از راههای مختلفی بهره بردند؛ ازجمله، آنان با توجه به نقش اقتصادی ـ تجاری ارامنۀ جلفا، در دورههایی با همکاری دول اروپایی و برای تطمیع تجار ارمنی جلفا، درصدد ارائۀ امتیازات تجاری به آنان برآمدند. ارامنۀ جلفا نیز در ابتدا رویکرد مثبتی به کرملیان داشتند؛ اما پس از چندی، افشای نیات مخفی فرستادگان پاپ، به تقابل ارامنۀ جلفا با آنان انجامید؛ تقابلی که گاه به اخراج کشیشان کارملیت از جلفا میانجامید. نویسندگان در این مقاله برآنند تا مناسبات فرستادگان پاپ با ارامنۀ جلفا را تحلیل کرده و پیامدهای آن را تبیین کنند.
