ریشهشناسی ماده «وسط» و بازخوانی کاربردهای آن در آیات قرآن کریم
نویسندگان
1 پژوهشگر مرکز مطالعات میان رشته ای قرآن کریم جهاد دانشگاهی، دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس.
2 پژوهشگر مرکز مطالعات میان رشته ای قرآن کریم جهاد دانشگاهی؛ دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران.
3 دانشآموخته دکتری رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران.
doi
10.22034/isqs.2022.41754.1991چکیده
ماده ثلاثی «وسط»، مادهای است که با صورتهای مختلف در قرآن کریم بهکار رفته و مهمترین کاربرد آن در مفهوم «أمت وسط» (بقره/143) بازتاب یافته است. لغتشناسان برای این ماده دو معنای مجزا (میانه/ برتر) و برخی معانی حاشیهای دیگر ذکر کردهاند. مفسران قرآن کریم نیز مبتنی بر این معانی، نظرات مختلف و گاه متشتتی را در ذیل آیات مربوطه، بهویژه امت وسط ابراز داشتهاند. معانیای چون عدل، برگزیده، میانهروی و یا واسطه میان امت و پیامبر (ص)، مهمترین این نظرات هستند. پژوهش حاضر با استفاده از روش ریشهشناسی واژگان، همزادهای وسط در زبانهای سامی را مطالعه کرده تا مؤلفههای معنایی در ریشه وسط کشف و آشکار گردد و بر اساس آن، میان اقوال داوری شود. این پژوهش به این نتیجه دست یافت که ماده وسط در زبان عربی، یک مشترک لفظی است که خود برگرفته از دو ریشهی کاملا مجزا با دو معنای کاملا متفاوت است. این ماده در ترکیب «امت وسط» نه معنای میانه یا معتدل، که معنای «توانمند، پیشرو و متقدر» را دارد.
