بررسی مبانی تفکیک زمان و مکان از منظر دانش بومی بهرهبرداران مراتع ییلاقی مطالعه موردی: مراتع منطقه قلعه میران استان گلستان
نویسندگان
1 گروه مرتع، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه منابع طبیعی و کشاورزی گرگان، گرگان، ایران
2 گروه مرتع، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه منابع طبیعی و کشاورزی گرگان، گرگان، ایران
doi
10.22059/jrur.2025.383234.1989چکیده
روستائیان و عشایر تاریخچه طولانی از زندگی مکانمحور و سنتهایی با قدمت طولانی دارند که تولیدکننده نظامهای پیچیده از دانش در رابطه با دنیا و محیط اطراف است. این مجموعههای پیچیده از دانش و فعالیتها بهعنوان دانش بومی، محلی یا سنتی شناخته میشوند. این دانش زمینههای مختلفی را در برگرفته که یکی از آنها اتنواکولوژی میباشد. اتنواکولوژی در برگیرنده چشمانداز وسیعی است که از آن میتوان آشنایی با منابع محیط زندگی و مدیریت پایدار را از دید مردم بومی درک کرد. در این پژوهش، دانش جوامع محلی منطقه قلعه میران بهمنظور شناخت اجزا و عوامل محیطی و طبقهبندی آنان، موردمطالعه و بررسی قرار گرفت. اطلاعات موردنیاز تحقیق از افراد بهصورت مصاحبه نیمهساختاریافته و مشاهده مشارکتی جمعآوری شد. مصاحبهها بهصورت هدفمند از خبرگان محلی صورت پذیرفت و برای درک بهتر گفتهها از ایشان اجازه گرفته شد تا حین گفتگو، صدایشان ضبط شود. در مجموع در این تحقیق مشخص شد که مردم محلی این منطقه در شناخت اجزاء و عناصر محیط طبیعی اطراف خود و استفاده از آنها دارای تبحر خاصی هستند و برای هر جزء از اصطلاحاتی استفاده میکنند که همگی نامکتوب و روایی هستند. بهطوری که عوامل مختلفی همچون دما، اقلیم، عوارض موجود در سطح زمین، ارتفاع، کاربری اراضی، جنس زمین، نوع خاک، پوشش گیاهی، انواع راهها، آفتابگیر و سایهگیر بودن، جهات جغرافیایی و دیگر عوامل را شناخته و هر جزء را به طبقات مختلفی تقسیمبندی کرده و در زندگی روزمره خود از آنها استفاده میکنند.