فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

انحراف در قضاوت‌های اخلاقی و وارونگی ارزش‌ها از مهم‌ترین چالش‌های معرفتی و رفتاری در حیات فردی و اجتماعی به شمار می‌آید. آموزه‌های قرآنی نشان می‌دهد که بخشی از این انحراف‌ها ریشه در رذائل اخلاقی دارد؛ رذائلی که با تغییر معیارهای سنجش، قوه تشخیص خوبی و بدی را دچار اختلال می‌سازند و بنیان معرفتی انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. این پژوهش با هدف تبیین سازوکار اثرگذاری رذائل بر معرفت اخلاقی و تحلیل پیامدهای نظری و عملی آن، به مطالعه آیات قرآن کریم با رویکرد توصیفی-تحلیلی پرداخته است. نتایج حاکی از آن است که بی‌اعتنایی به هشدارهای فطری و تکرار رفتارهای مغایر اصول اخلاقی، فرد را در مسیر توجیه‌گری قرار می‌دهد. استمرار این روند به جابه‌جایی معیارهای ارزشی و انسداد قوای ادراکی می‌انجامد؛ فرآیندی که نه‌تنها عقل عملی را در حوزه قضاوت‌های اخلاقی دچار انحراف می‌کند، بلکه بر عقل نظری و در ذیل آن بر معرفت الهی نیز تأثیر منفی می‌گذارد. در این میان، توبه علاوه بر زدودن آثار اخروی گناه، نقش مهمی در بازگرداندن هماهنگی میان معیارهای فطری و نظام ارزشی ایفا می‌نماید. در پایان پژوهش، مجموعه‌ای از توصیه‌های راهبردی در دو سطح فردی و اجتماعی ارائه شده است که با تکیه بر مبانی وحیانی، به پیشگیری از تحریف معرفت اخلاقی و تقویت بنیان‌های شناختی کمک می‌کند.