بررسی انتقادی نظریه دیگرگرایی اخلاقی

نویسندگان

1 استادیارپژوهشگاه قرآن و حدیث. قم. ایران.

doi
10.22034/re.2025.529529.2085
چکیده

دیگرگرایی اخلاقی از جمله نظریات غایت‌گرا در اخلاق هنجاری که به‌دنبال ایجاد بیشترین خیر برای دیگران و فارغ از خویشتن است. در این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی، با هدف تبیین مفهومی و تحلیل اخلاقی نظریه دیگرگروی به بررسی مبنای روانشناختی، اشکالات و ادله عقلانی بر این نظریه پرداخته شده است. دیگرگرایی روان‌شناختی مهم‌ترین مبنای دیگرگرایی است که کوششی برای نقض تک انگیزشی بودن انسان و اثبات امیال دیگرگروانه در کنار امیال خودگروانه است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که دیگرگرایی تنها در صورتی انسجام دارد که پذیرای انگیزه‌های خوددوستانه و دیگرگرایانه در انسان باشد. فروکاست همه افعال به خودخواهی یا دیگرخواهی مطلق، ناکافی است. از نظر روان‌شناختی، شواهد تجربی مؤید وجود گرایش‌های اصیل نوع‌دوستانه‌اند. قلمرو این نظریه نباید صرفاً محدود به دیگران باشد و استقلال و خویشتنِ انسان را نادیده بگیرد. دیگرگرا باید توانایی در تشخیص خیر واقعی دیگران و جلوگیری از ایجاد وابستگی داشته باشد.