فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اختلالات روانی مفهومی نسبتاً جدید است، اما ادراک و رفتارهایی که این مفهوم را در بر می‌گیرد، به درازای عمر بشر قدمت دارد. پارانوئیا یکی از شایع‌ترین اختلالات روانی است که ادراک و رفتارهای ناشی از آن با ادراک و رفتارهای افراد مبتلا به رذیله اخلاقی سوء‌ظن همخوانی دارد. یکی از راه‌های درمان مبتلایان به پارانوئیا، درمان شناختی-رفتاری است. باور به ولایت تشریعی الهی و تقید به باید و نبایدهای دینی، از اساسی‌ترین روش‌های نیل به سعادت و سلامت است. از این رو، تبیین حدود فقهی ادراک و رفتارهای برخاسته از رذایل اخلاقی مانند سوء‌ظن، با تغییر در شناخت، می‌تواند افراد مبتلا را در کاهش و حذف ادراک و رفتارهای بیمارگونه یاری رساند و زمینه‌ساز سلامت روانی در دنیا و سعادت اخروی آنان گردد.بدین جهت، پژوهش حاضر که از نظر هدف، بنیادی است، با روش اجتهادی به بررسی ادله قرآنی و حدیثی در باب سوء‌ظن پرداخته و حدود فقهی ادراک و رفتار افراد سوء‌ظنی را مورد واکاوی قرار داده است. یافته‌های پژوهش بیانگر این است که سوء‌ظن دارای دو بعد ادراکی (شناختی) و رفتاری است. اگر سوء‌ظن منشأ بروز رفتارهای غیراخلاقی چون تهمت، غیبت، تجسس و ورود به حریم خصوصی افراد و... قرار گیرد، با همان عناوین حرام است. اما اگر تنها جنبه شناختی و ذهنی را شامل شود، هرچند نمی‌توان به‌طور صریح حرمت آن را اثبات کرد، اما حداقل چون زمینه‌ساز گناه حرام است، کراهت آن اثبات می‌شود.