بنیانهای اخلاق خانواده در ایران باستان: تکریم والدین و خویشکاری در برابر آموزگاران دینی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه ایران شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه ایرانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.22034/re.2025.537505.2098
چکیده

خانواده کوچک‌ترین و مهم‌ترین واحد اجتماعی و یکی از پایدارترین تشکیلات در ایران باستان بوده است. تشکیلاتی که سلامت آن و پیوند اعضای آن با یکدیگر تضمینی برای سلامت جامعه و اتحاد و پیوستگی مردم بود. بر این اساس بررسی روابط اعضای خانواده نسبت به یکدیگر و ارج و احترام آن‌ها نسبت به هم و همچنین چگونگی نگرش فرزندان یک خانواده به والدین و بزرگان و آموزگاران دینی از خلال آموزه‌ها و اندرزهای دینی و متون تاریخی از مسائل مهمی است که در این پژوهش درصدد بررسی آن هستیم تا از این طریق دلیل سازگاری و پایداری خانواده‌های ایرانی و همچنین حقوق و خویشکاری که هر یک از بستگان در خانوادة ایرانی داشتند، مشخص گردد. بر این مبنا با بهره‌بری از روش کتابخانه‌ای و واکاوی متون دینی و عطف به برخی گزارش‌های تاریخی، این نتایج حاصل آمد که به سبب اهمیت نظام خانواده در جامعة دینی و مدنی ایرانیان باستان، تکریم و تجلیل اعضای خانواده نسبت به یکدیگر از اصول اساسی است که بدان در آموزه‌های دینی بسیار تأکید رفته و روابط محترمانة والدین نسبت به هم و در قبالِ فرزندان و آموزشِ پاسداشت والدین و بزرگان دینی که حق تعلیم و تربیت بر دوش فرزندان دارند نیز امری پذیرفتنی و رایج بوده است .