مروری بر کاربرد و روش‌های اولویت‌بندی در حفاظت روستاهای باارزش

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه ساختمان، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 گروه مطالعات معماری و مرمت، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 گروه مطالعات معماری و مرمت، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22059/jrur.2024.377451.1954
چکیده

اولویت‌بندی یکی از اقداماتی است که امروزه در برنامه‌ریزی پیش از اقدامات اجرایی استفاده می‌شود و با هدف تعیین تقدم و تأخر در حفاظت میراث معماری، به کار می‌رود. اولویت‌بندی، در شرایطی همچون محدودیت زمان و بودجه و تعدد نمونه، ضرورت می‌یابد. این پژوهش در نظر دارد به کاربرد اولویت‌بندی در حفاظت روستاهای باارزش و نیز تحلیل و بررسی روش‌های آن بپردازد. بر اساس هدف پژوهش، بررسی اولویت‌بندی با 1. بررسی تجارب پژوهشی؛ 2. شناسایی گام‌ها و روش‌های علمی آن؛ 3. بررسی مزایا و معایب هریک از روش‌ها؛ 4. شناسایی و معرفی مناسب‌ترین روش 5. ارزیابی روش در نمونه موردی روستاها و اولویت‌بندی روستاهای موردنظر، انجام‌شده است. روش تحقیق در بخش نخست با تکیه‌بر مطالعات کتابخانه‌ای، تحلیلی‌ـ مقایسه‌ای است که در بررسی تجربه‌های پژوهشی، به دنبال شناخت روش‌ها، گام‌های ضروری در اولویت‌بندی و شناسایی مناسب‌ترین روش برای اولویت‌بندی روستاهای باارزش بوده است. در بخش دوم از روش آماری و توصیفی- استنباطی استفاده‌شده است و برای اعتبارسنجی روش موردنظر و اولویت‌بندی روستاهای منتخب طرح بهسازی بافت‌های باارزش روستایی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، 55 نمونه روستای منتخب در این طرح مورد ارزیابی و اولویت‌بندی قرار گرفته است. باتوجه‌به نتایج این تحقیق، روش‌های MDBD و TOPSIS و DEA، برای حل مسئله اولویت‌بندی روستاهای باارزش، مناسب‌اند. با استفاده از این روش‌ها می‌توان مسائل دارای اولویت‌بندی پیچیده، چندمعیاره، چندگزینه‌ای، چند مقیاسی، چندهدفه و چندبعدی را حل کرد. با توجه به سهولت در روش MDBD نسبت به دو روش پیشنهادی دیگر، این روش مناسب‌ترین روش معرفی‌شده و با کمک این روش اولویت‌بندی روستاهای نمونه موردی انجام‌شده است.