آموزش مفاهیم اخلاقی در مدارس آینده:تاثیر ابزار دیجیتال (انیمیشن، تصاویر ثابت، و بازیهای رایانهای) در توسعه عزت نفس دانشآموزان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه مشاوره، واحد خمینیشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خمینی شهر، ایران
2 استادیار، گروه روانشناسی، واحد خمینیشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
3 دانشیار، گروه علوم ارتباطات، دانشکده علوم انسانی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
doi
10.22034/ethics.2025.530444.2089چکیده
در عصر دیجیتال، نظام آموزشی با چالشِ همسویی روشهای سنتی آموزش با نیازهای نسل جدید روبروست. امروزه دانشآموزان در محیطی سرشار از فناوریهای دیجیتال رشد میکنند، در حالیکه شیوههای آموزش سنتی همچنان بر الگوهای خطی و انتقال یک سویه دانش تأکید دارند؛ بهرهگیری از ابزار دیجیتال میتواند در کنار تعاملات انسانی، به افزایش مشارکت دانشآموزان و ارتقای بهرهوری یادگیری کمک کند. یکی از دغدغههای اساسی در تعلیم و تربیت، توسعه سازههای روانی و هوش اخلاقی دانشآموزان است که مستقیماً بر رشد شخصیتی، اجتماعی و تحصیلی آنها تأثیر میگذارد. این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی آموزش مفاهیم هوش اخلاقی از طریق سه ابزار دیجیتال (انیمیشن، تصاویر ثابت، و بازیهای رایانهای) بر عزت نفس دانشآموزان دختر پایه پنجم ابتدایی شهر اصفهان انجام شده و راهکاری نوین برای بازطراحی برنامههای درسی مدارس آینده ارائه میدهد. این مطالعه با استفاده از روش نیمهتجربی و طرح پیشآزمون ـ پسآزمون با گروه کنترل، روی ۸۰ دانشآموز که در چهار گروه (سه گروه آزمایش و یک گروه کنترل) به صورت تصادفی تقسیم شدند اجرا گردید. ابزار پژوهش شامل پرسشنامههای استاندارد هوش اخلاقی بوربا و عزت نفس روزنبرگ، همراه با بستههای آموزشی دیجیتال مبتنی بر هفت فضیلت اخلاقی بوربا بود. دادهها با استفاده از تحلیل کوواریانس و تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر بررسی شدند. یافتهها نشان داد آموزش از طریق انیمیشن و تصاویر ثابت بهطور معناداری عزت نفس و تمام مؤلفههای هوش اخلاقی را بهبود بخشید (۰۰۰/۰ > p). بیشترین افزایش عزت نفس در گروه تصاویر ثابت (59/5+=Δ) و انیمیشن (3+=Δ) مشاهده شد، در حالیکه بازیهای دیجیتال تأثیر محدودی داشت (۱۸۰/۰ = p). در حوزه هوش اخلاقی، بازیهای دیجیتال تنها بر مؤلفه «خویشتنداری» تأثیرگذار بود (۰۰۲/۰ = p). نتایج پیگیری نیز نشان داد تأثیر انیمیشن و تصاویر ثابت پایدارتر است. این پژوهش نشان میدهد که انتخاب ابزار دیجیتال باید مبتنی بر اهداف آموزشی (کوتاهمدت یا بلندمدت) و ماهیت محتوای اخلاقی صورت گیرد. انیمیشن به دلیل ترکیب روایتگری پویا و جذابیت حسی، به عنوان مؤثرترین ابزار شناخته شد، در حالیکه بازیهای دیجیتال نیاز به بازطراحی برای تقویت جنبههای آموزشی دارند. این یافتهها برای طراحی برنامههای درسی آینده و ادغام فناوری در فرایند تدریس اهمیت حیاتی دارد.
