نیت کشاورزان به سازگاری با تغییرات اقلیمی، کاربرد مدل توسعهیافته تلفیق تئوریهای رفتار برنامهریزیشده و انگیزش حفاظت
نویسندگان
1 گروه مهندسی آب و مدیریت کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
10.22059/jrur.2024.373693.1923چکیده
در سالهای اخیر تغییر اقلیم به یکی از مهمترین چالشهای جهانی و تهدیدکننده محیطزیست و امنیت غذایی جهانی تبدیل گردید. پژوهش حاضر به بررسی نیت و رفتار سازگاری کشاورزان شهرستان مشکینشهر با تغییرات اقلیم با استفاده از مدل توسعهیافته تلفیقی نظریههای رفتار برنامهریزیشده و انگیزش حفاظت پرداخت. نتایج نشان داد که مدل فوق 84% از واریانس نیت و نیت نیز 56% از واریانس رفتار را تبیین کرده است. آسیبپذیری درک شده مهمترین عامل تأثیرگذار بر نیت سازگاری بود. شدت درک شده تأثیر معنیداری بر نیت نداشت که نشان میدهد اگرچه کشاورزان تا حدودی بر آسیبپذیری از تغییرات اقلیمی واقف بودند، آگاهی چندانی در زمینه شدت اثرات و پیامدهای تغییرات اقلیم نداشتند. ازآنجاکه تغییرات اقلیمی اثرات تدریجی بر زندگی کشاورزان دارد و کشاورزان درک کاملی از این موضوع ندارند، لازم است از طریق رسانههای جمعی، فیلمهای آموزشی و سایر پیکارهای ترویجی، کشاورزان با شدت اثرات این تغییرات آشنا شوند. خود-کارآمدی تأثیر معنیداری بر نیت داشت لذا، آموزشهای ترویجی باید بتواند توانمندی لازم برای کاربست فنون سازگاری به طریقی آسان و کمهزینه ایجاد کند. تأثیر نگرش بر نیت نشان داد که لازم است نگرش کشاورزان نسبت به تغییرات آبوهوایی اصلاح شود. با توجه به تأثیر اعتماد و باور بر نیت کشاورزان، لازم است باور کشاورزان به اهمیت و اثرات ناگوار این تغییرات تقویت شود و کارشناسان اعتماد کشاورزان را نسبت به اثربخشی شیوههای سازگاری با تغییرات اقلیمی جلب نمایند. از نظر جنسیت، تحصیلات، محل سکونت و تعداد اعضای خانوار تفاوتهای معنیداری در نیت سازگاری کشاورزان با تغییرات اقلیمی یافت شد.