مفهومشناسی منش مؤمنانه با تاکید بر مفهوم «نور» در قرآن کریم
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم. ایران.
2 دانشجوی دکتری روانشناسی اسلامی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم. ایران.
doi
10.22034/ethics.2025.471540.2001چکیده
مفهوم «نور» در کاربستهای قرآنی، از معانی جامع و بنیادین برخوردار بوده و بالغ بر43 بار در سیاقهای گوناگون به کار رفته است.این پژوهش به دنبال بروز و تجلی نور در وجود انسانها بهعنوان وجهی از منش مؤمنانه است. هدف پژوهش حاضر، تدوین مدل مفهومی منش مؤمنانه با تاکید بر مفهوم «نور» در قرآن کریم بود. از روش تحلیل محتوای کیفی سیه و شانون (2005) به شیوه تحلیل محتوای قراردادی استفاده شد؛ بدین منظور سه مرحله کدگذاری انجام و با استفاده از 31 کد در مرحله کدگذاری باز، 83 کد محوری در مرحله اول، 22 کد محوری در مرحله دوم، مدل مفهومی منش مؤمنانه با تاکید بر مفهوم «نور» در قرآن ترسیم گردید. یافتههای پژوهش نشان دادکه پنج عامل عقلانیت، ایمان به غیب، ارتباط با قرآن، منبع کنترل درونی، باور به خواست خدا، شکل دهنده منش مؤمنانه، پنج عامل قابل درخواست، قابل رویت، ساخت در دنیا، پیوستاری بودن، اکتسابی بودن پیش فرضهای منش مؤمنانه و دوازده مولفه ایمان، اهل قرآن، ثبات درونی، انگیزش درونی، تجارب معنوی، سلامت روان، بهزیستی روان شناختی، تعالی خواهی، ، شادکامی حیات بخش، هدف در زندگی، خود شکوفایی، شکرگذاری نشانه منش مؤمنانه با تاکید بر مفهوم نور در قرآن میباشد. در این راستا، منش مؤمنانه را میتوان به عنوان منشی معرفی کرد که به نور و هدایت الهی متصل است و از این رو به دیگران نیز نور و هدایت را منتقل میکند.