فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سکونتگاه‌های روستایی حریم مناطق کلان‌شهری، عرصه فضایی بین شهرها و روستاها هستند. این عرصه‌ها در روند توسعه‌شان با مسائل، تنگناها و چالش‌های متفاوتی روبرو هستند که کمتر از منظر برنامه‌ریزان موردتوجه قرارگرفته‌اند. پژوهش حاضر با هدف تفهم و کشف چالش‌های برنامه‌ریزی توسعه سکونتگاه‌های روستایی حریم کلان‌شهر تهران در بستر رهیافت تفسیری و روش‌شناسی کیفی انجام‌شده است. مشارکت‌کنندگان پژوهش مدیران محلی و کارشناسان توسعه روستایی از 17 روستا حریم، 5 دستگاه اجرایی و 3 دانشگاه بودند که با بهره‌گیری از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای (برای انتخاب روستاها) و نمونه‌گیری هدفمند (برای انتخاب دستگاه‌ها و افراد) انتخاب شدند. تعداد مشارکت‌کنندگان در 17 روستا و 8 دستگاه اجرایی و دانشگاه با اشباع نظری به ترتیب به 34 و 15 نفر رسید. داده‌های پژوهش با استفاده از مصاحبه نیمه ساختارمند جمع‌آوری شد. برای تحلیل نیز از روش تحلیل محتوای کیفی بهره گرفته شد. اعتبارپذیری یافته‌ها با استفاده از روش ضریب هولستی انجام شد. بر اساس یافته‌های پژوهش این نتیجه حاصل شد که؛ ضعف ساختارهای نهادی، یکسان‌نگری، ضعف توجه به کنش راهبردی، ضعف توجه به توسعه یکپارچه شهری-روستایی، عدم توجه به اجتماع‌محوری، ضعف نظام پایش و ارزشیابی، گسترش تعارض‌های هویتی- ساختاری و کاهش کیفیت زندگی مهم‌ترین مسائل روستاهای حریم هستند. ضعف ساختارهای نهادی و یکسان‌نگری که ماهیت رویه‌ای دارند، از اهمیت و میزان اثرگذاری بالاتری برخوردار هستند. به‌طوری‌که ضمن اثرگذاری بر سایر چالش‌ها و مسائل رویه‌ای در یک رابطه دیالکتیکی زمینه‌ساز چالش‌های محتوایی مانند گسترش تعارض‌های هویتی- ساختاری و کاهش کیفیت زندگی در روستاهای حریم کلان‌شهر تهران شده‌اند.