اعتبارسنجیِ تعاریف «معجزه» در منابع اسلامی با محوریت قرآن کریم

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه اراک، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث ، دانشکده علوم قران، ملایر، ایران.

doi
10.22034/isqs.2021.35343.1714
چکیده

یکی از مباحث کلامی که در ذیل آیات تحدی شکل گرفت، مبحث "معجزه" است. اندیشمندان این اصطلاح را برای سند و نشانۀ نبوت پیامبران جعل کرده‌اند؛ اما تعریف متقن و جامعی برای معجزه ارائه نداده-اند، هر کسی با توجه به شناخت و درک خود از قرآن کریم و برخی گزارشات تاریخی و همچنین آیات تحدی موجود در قرآن، تعریفی برای معجزه ارائه کرده است. نتایج حاصل از پژوهش حاضر عبارت‌اند از: 1. معجزه در لغت، اسم فاعل و به معنای عاجز کننده می‌باشد که اندیشمندان مسلمان آن را برای فعلی خارق الطبیعة که سند و مثبِت رسالت مدعی نبوت بوده می‌باشد، انتخاب کرده‌اند؛ 2. معجزه بر اساس آیات قرآن در خصوص معجزات حضرت عیسی و موسی7و ادلّۀ عقلی از ضروریات و لوازم پیامبری است و آنچنان که برخی از اندیشمندان بیان داشته‌اند ضرورت دفاعی صِرف نیست؛ 3. ضرورت ارائۀ معجزه‌، استدلال و برهان آفرینی آن می‌باشد تا عقل بتواند صدق ادعای مدعی نبوت را تأیید کند؛ 4. معجزه در دلالت خود بر صدق مدعی نبوت نیاز به قواعد اصولی ندارد؛ 5. بهترین تعریف جامع و مانع از نظرگاه قرآن، معجزه عبارت است از: صدور دفعی فعلی خارق الطبیعة از مدعی نبوت جهت دلالت بر صدق مدعای خود.