فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آسیب‌های ژئوفیزیکی می‌تواند نمونه بارزی از عوامل و مخاطرات طبیعی مؤثر در توسعه روستاهای گردشگری باشد. شناخت و تحلیل روستاهای گردشگری از لحاظ آسیب‌پذیری ژئوفیزیکی می‌تواند بسیار مهم و یک اقدام در راستای برنامه‌ریزی محیطی و پیشگیری از بحران باشد. در این پژوهش این موضوع برای روستاهای هدف گردشگری ایران بر اساس سناریوهای فازی در GIS انجام‌شده است. روش پژوهش تحلیلی-کمی و مبتنی بر تحلیل داده‌ها بر اساس سناریوهای منطق فازی (خوش‌بینانه، بدبینانه و متعادل) در GIS است. در این پژوهش متغیرهای ژئوفیزیکی شامل گسل‌های فعال؛ بافت و دانه‌بندی خاک؛ دشت‌های سیلابی؛ مناطق حفاظت‌شده؛ نقاط زمین‌لغزش؛ شیب زمین و سازندهای زمین‌شناسی استفاده شد. نتایج نشان داد بیش از 543 روستای گردشگری ایران در سناریوی بدبینانه دارای حداکثر آسیب‌پذیری ژئوفیزیکی با مقدار یک؛ 201 روستا در سناریوی متعادل دارای حداکثر آسیب‌پذیری با حداکثر مقدار برابر با 7/0 و در سناریوی خوش‌بینانه، 98 روستا دارای حداکثر آسیب‌پذیری ژئوفیزیکی با مقدار یک بوده‌اند. همچنین بررسی الگوی توزیع فضایی روستاهای گردشگری ایران از لحاظ میزان آسیب‌پذیری ژئوفیزیکی در سه سناریوی بدبینانه، متعادل و خوش‌بینانه از طریق شاخص موران نشان داد الگوی فضایی غالب، خوشه‌ای است. در نتیجه آسیب‌پذیری روستاها تحت تأثیر عوامل جغرافیایی مختلف از جمله مسیل‌ها، سازندها، توپوگرافی، زمین‌لغزش و... است. نتیجه آنکه روستاهای گردشگری قابل‌توجه ای در معرض خطرات ژئوفیزیکی قرار دارند که بایستی رویکرد مناسب با توجه به اولویت برای مدیریت و پیشگیری از مخاطرات برای آن‌ها اتخاذ شود.