تحلیل نقاط قوت و ضعف جمهوری اسلامی ایران در استفاده از ظرفیتهای منطقه جنوب آسیا
نویسندگان
1 نویسنده مسئول: دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 استاد تمام، گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
چکیده
کشورها مهمترین بازیگران عرصه سیاست جهان هستند. آنها متناسب با ظرفیتهای خود در شکلگیری پدیدهها در سطوح مختلف جهانی، منطقهای، ملی و فروملی تأثیر میگذارند. هریک از سطوح مزبور ویژگیها و کارکردهای خاص خود را دارند. سطح منطقهای در دهههای اخیر گسترش زیادی داشته و تمایل کشورها در تأثیرگذاری در مناطق پیرامونی رو به توسعه است. جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از بازیگران فعال، دارای مناطق ژئوپلیتیکی متفاوت و با تواناییهای مختلفی در پیرامون خود میباشد. یکی از مهمترین مناطق ژئوپلیتیکی پیرامونی ایران جنوب آسیا است؛ این منطقه شامل کشورهای هند، پاکستان، بنگلادش، سریلانکا، مالدیو، نپال و بوتان است. هر کشوری که به برقراری ارتباط و نقشآفرینی در منطقه ژئوپلیتیکی جنوب آسیا علاقهمند است قبل از هر چیز باید نقاط ضعف و قوت خود را که پایه اساسی گسترش و یا کاهش روابط در حوزههای مختلف با بازیگران سیاسی این منطقه است، شناسایی کند. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با استفاده از روشهای تحقیق توصیفی- تحلیلی و کمی در صدد تحلیل نقاط قوت و ضعف جمهوری اسلامی ایران در استفاده از ظرفیتهای منطقه جنوب آسیا برآمده است. تحلیل یافتههای میدانی و کتابخانهای بیانگر این است که جمهوری اسلامی ایران در استفاده از ظرفیتهای منطقه جنوب آسیا با پنج متغیر قوتآفرین شامل موقعیت جغرافیایی ایران در دسترسی به فضاهای پیرامونی (آسیای مرکزی، قفقاز، و...)، موقعیت گذرگاهی ایران نسبت به جنوب آسیا (ترانزیتی)، وجود منابع و ذخایر طبیعی انرژی در ایران، امنیت نسبی فضای جغرافیایی ایران نسبت به مناطق پیرامونی، و روابط فرهنگی و تاریخی مشترک و چهار متغیر ضعفآفرین شامل ضعف زیرساختهای ارتباطی و حملونقلی ایران در سطح داخلی و نسبت به جنوب آسیا، توسعهنیافتگی مناطق پیرامونی مشترک با جنوب آسیا، ضعف منطقهگرایی در سیاست خارجی ایران و اقتصاد توسعهنیافته ایران در حوزه داخلی روبهرو است.
