بررسی نشانگرهای فراگفتمان تعاملی درقرآن

نویسندگان

1 استادیار گروه زبانشناسی دانشگاه پیام نور، ایران

doi
1022034/isqs.2020.5757
چکیده

فراگفتمان نگرشی جدید در تحلیل کلام است که در آن نویسنده به طرق مختلف به منظور تعامل با مخاطب حضور خود را در متن نشان می‌دهد. در پژوهش حاضر به ارزیابی انواع نشانگرهای فراگفتمان تعاملی از قبیل: فراگفتمانهای یقین‌نما، خوداظهار، دخیل‌ساز، نگرش‌نما و تردیدنما بر اساس انگارۀ هایلند و تس (2004) در سوره‎های واقعه، حشر و الرحمن پرداخته‎ایم. دلیل انتخاب این سوره‎ها علاوه بر مفاهیم ارزنده و شگرف آیات، تأکید فراوان روایات اسلامی به قرائت مستمر آنهاست که خود نشان دهندۀ اهمیت والای این سه سوره در قرآن است. نتایج بررسی فراگفتمانها در سوره‎های فوق که به روش توصیفی تحلیلی انجام شده، نشان داده است که اولا ًطبقه‌بندی آیات این سه سوره فراتر از تقسیم‎بندی هایلند و تس (2004) است. ثانیاً تنها فراگفتمانهای یقین‌نما، خوداظهار، دخیل‌ساز و نگرش‌نما با بسامدهای مختلف در سوره‌ها مشاهده شده‌اند، بطوریکه در سورۀ واقعه و الرحمن دخیل‌سازها و در سورۀ حشر، نگرش‌نماها از بسامد بالاتری برخوردار بوده‌اند. فراگفتمانهای تردید‌نما در هیچ یک از سه سوره‎ مشاهده نشده‌اند که نشانگر اطمینان، یقین و راستی کلام قرآن نسبت به هر نوع متن نوشتاری دیگر است.