تحلیل ژئوپلیتیکی و فرآیند مدیریت منازعه بر سر شبه‌جزایر کوچک (مورد: باکاسی در مرز کامرون و نیجریه)

نویسندگان

1 استادیار جغرافیای سیاسی، گروه مطالعات ژئوپلیتیک، مرکز مطالعات آفریقا، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
چکیده

شبه‌جزیره باکاسی در مرز کامرون و نیجریه در ساحل خلیج گینه واقع شده است. این شبه‌جزیره دارای ذخایر انرژی و منابع شیلات است و مورد اختلاف دو کشور بود. از سال 1993 تا 2006 میلادی، منازعه بر سر مالکیت آن شکل جدی به خود گرفت و وارد مرحله تقابل نظامی و وقوع خسارت‌های جانی و مالی شد. کامرون در سال 1994 میلادی از نیجریه به دیوان بین‌المللی دادگستری شکایت کرد. در اکتبر 2002 میلادی، دیوان رأی به نفع کامرون داد و باکاسی را متعلق به این کشور دانست، اما نیجریه حکم را نپذیرفت و از شبه‌جزیره خارج نشد. منازعات تا سال 2006 میلادی تداوم یافت. در این سال، با میانجی‌گری سازمان ملل متحد، نیجریه حاکمیت کامرون بر باکاسی را پذیرفت. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای با بررسی منازعه کامرون و نیجریه بر سر باکاسی و فرآیند توقف آن، در صدد تحلیل ژئوپلیتیکی ریشه‌های منازعه بر سر شبه‌جزایر کوچک استراتژیک، و ارائه پیشنهاد برای توقف و حل بهینه این نوع منازعات است. سؤال اصلی این است که مهم‌ترین علل ژئوپلیتیکی منازعه بر سر شبه‌جزایر کوچک استراتژیک کدام است و روش بهینه برای توقف این نوع منازعه چیست؟ نتایج پژوهش نشان می‌دهد که چند مؤلفه‌ اصلی ژئوپلیتیکی در ابعاد تاریخی، طبیعی و اقتصادی، موقعیتی و هویتی و جمعیتی در وقوع منازعه بر سر شبه‌جزایر کوچک استراتژیک نقش داشته و مداخله و میانجی‌گیری چندسطحی با در نظر گرفتن خواسته‌های ساکنان شبه‌جزایر و... در توقف و حل بهینه منازعه اثرگذار است.