معیارشناسی دستیابی به مصادیق برخی مفاهیم نامصرّح اخلاقی در قرآن
نویسندگان
1 دانشآموخته سطح سه مؤسسه آموزش عالی معصومیه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
2 عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
doi
10.22034/ethics.2024.188451چکیده
برخی آموزههای مهم اخلاقی که در روایات اهلبیت علیهمالسلام به شکل گسترده یاد شدهاند، در قرآن کریم به نام آنها تصریح نشده و بهظاهر، در معارف و احکام قرآن کریم یافت نمیشوند، در حالی که از یک سو اهمیت آنها ایجاب میکند در قرآن کریم (به عنوان ثَقَل اکبر) از آنها یاد شده باشد و از سوی دیگر بازتاب گسترده آنها در روایات نشان حضور این آموزهها در قرآن کریم است، زیرا روایات اهل بیت علیهمالسلام برگرفته از قرآن کریم اند.این مقاله، عهدهدار بیان معیاری برای دستیابی به مصادیق قرآنی اینگونه مفاهیم اخلاقی است و براینمونه در پی معیارشناسی دستیابی به مصادیق اصل معاشرتی «مدارا» است و به نتایج زیر دست یافته است: 1. هرچند در قرآن کریم واژه «مداراة» نیامده است، مصادیق مدارا در قرآن کریم یاد شدهاند (دستکم، بیست مصداق). 2. برای شناسایی مصادیق قرآنی مدارا معیارهایی وجود دارد که به کمک آنها مصادیق یادشده قابل شناساییاند. 3. شناسایی مصادیق مدارا با کمک «گوهر معنایی مدارا» و «روایات تفسیری» امکانپذیر است. 4. از راه تصریح مفسران و مترجمان قرآن نمیتوان به مصادیق مدارا راه یافت و تنها در حد «تأیید» میتوان از آنها بهره برد. روش تحقیق در این مقاله، نقلی- وحیانی و روش پردازش اطلاعات (دادهپردازی) آن تبیینی و تحلیلی، و روش گردآوری اطلاعات آن کتابخانهای است.