آیندهپژوهی پیامدهای انتقال آب چاههای عمیق تایباد به سنگ معدن سنگان خواف بر نواحی روستایی شهرستان تایباد
نویسندگان
1 گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3 گروه جغرافیای روستایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22059/jrur.2024.369453.1896چکیده
رشد فزاینده صنعت، برداشت بیرویه از منابع محدود، دگرش اقلیم، بیپروایی نسبت به بایستههای توسعه پایدار، بنیادهای زیستی و تعادل بنمایههای زیستکره را بهشدت برآشفتهاند. در این میان، امنیت غذایی جوامع درهمتنیدگی بالایی با پایداری و پویایی فعالیتهای روستایی دارد که به منابع آب در دسترس بستگی دارد. این در حالی است که طی چند دهه گذشته سهم آبِ بخش صنعت افزایشیافته و در برخی مناطق، آب حوزه کشاورزی به سمت صنعت جهت دادهشده است. تداوم این وضعیت امنیت غذایی، پایداری و پویایی فعالیتهای روستایی را تهدید میکند. شهرستان کم بارش تایباد در خاور کشور، درگیر انتقال آب چاههای عمیق موجود به سنگ معدن سنگان خواف بوده است. مقاله حاضر به آیندهپژوهی پیامدهای انتقال آب چاههای عمیق تایباد به سنگ معدن سنگان خواف بر نواحی روستایی شهرستان تایباد پرداخته است. روششناسی حاکم بر پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی است. درون دادههای موردنیاز با روش کتابخانهای و میدانی گردآوری و با بهرهگیری از نرمافزارهای Micmac، Scenario Wizard، Vensim و مدل AHP موردبررسی قرارگرفته است. نتایج پژوهش نشان داد که از هجده وضعیت احتمالی مربوط به پنج سناریو با سازگاری قوی، وضعیتهایی که پیامدهای انتقال آب چاههای عمیق تایباد به سنگ معدن سنگان خواف بر نواحی روستایی تایباد را در آستانه بحران بیان میکنند، بیشترین وضعیتهای احتمالی ممکن را در برمیگیرند. بر این پایه، راهکار "انتقال آب چاههای عمیق تایباد به سنگ معدن سنگان خواف به علت بحرانی بودن منابع آب در شهرستان تایباد و ضعف در تغذیه آبخوانهای این شهرستان متوقف شود"، مناسبترین راهکار شناخته شد.