فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

طی چند دهه اخیر روند جمعیت‌پذیری سکونتگاه‌های انسانی واقع در فضای حریم کلان‌شهرهای کشور، تأثیرپذیری فراوانی از فرآیندها و روندهای حاکم بر کلان‌شهرها داشته‌اند. در این میان اسکان جمعیت در نقاط روستایی واقع در این فضا در اشکال مختلف، از جمله به‌صورت سکونتگاه‌های غیررسمی و محدوده‌های فقیرنشین از چالش‌های عمده‌ای است که در این عرصه‌ها رخ‌داده است. این موضوع به سبب ماهیت پدیده، شیوه ساماندهی و مدیریت و بسیاری ابعاد دیگر و نو بودن برای مدیریت‌های محلی و روستایی و عدم تجربه لازم در این زمینه، نیازمند توجه در سطوح مختلف پژوهشی، حقوقی - قانونی، سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و مدیریتی– اجرایی می‌باشد. هدف از این پژوهش، تحلیل قانونمندی‌های حاکم از جمله واکاوی ابعاد، مؤلفه‌ها و عوامل مختلف نهادی، اقتصادی و مکانی بر فرآیند شکل‌گیری و گسترش سکونتگاه‌های غیررسمی در محدوده روستاهای واقع در حریم کلان‌شهرها با تأکید بر شهر تهران است. روش‌شناسی پژوهش کیفی بوده که با استفاده از تکنیک‌های پژوهشی مختلف از جمله تحلیل محتوا، کدگذاری و طبقه‌بندی بر روی 26 مصاحبه انجام‌شده در نرم‌افزار MAXQDA تا رسیدن به مرحله اشباع نظری نسبت به مقوله‌بندی نظرات اقدام شد. بر اساس یافته‌های پژوهش 39 مقوله اصلی در قالب 5 مضمون شامل؛ «دافعه‌ها و جاذبه‌های جغرافیایی- محیطی- زیستی»، «انگیزه‌ها و محرک‌های اجتماعی- اقتصادی»، «فقدان و عدم اجرای طرح‌ها و برنامه‌ها»، «خلأ و ناکارآمدی قوانین، ضوابط و مقررات» و «ناتوانی و ضعف ساختارهای مدیریتی- اجرایی» به‌عنوان مهم‌ترین عوامل مؤثر بر شکل‌گیری و گسترش سکونتگاه‌های غیررسمی در محدوده روستاهای واقع در حریم کلان‌شهر تهران شناسایی و مورد تأکید قرار گرفتند.