ارزیابی اثرات اقتصادی، اجتماعی، محیطزیستی، و فیزیکی-کالبدی شهرکهای صنعتی بر نواحی روستایی پیرامون؛ مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان بویراحمد
نویسندگان
1 گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
2 گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
3 گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
doi
10.22059/jrur.2025.375800.1940چکیده
این پژوهش با هدف شناسایی آثار استقرار شهرکهای صنعتی بر ابعاد اقتصادی، اجتماعی، محیطزیستی و فیزیکی- کالبدی حیات در نواحی روستایی پیرامون این شهرکها صورت پذیرفت. جامعه آماری تحقیق، سرپرستان خانوار حوزه نزدیک و حوزه دور از شهرکهای صنعتی در بخش مرکزی شهرستان بویراحمد – شهرک صنعتی یاسوج 3- بود (1413N=). با توجه به جدول نمونهگیری بارتلت، تعداد 299 نفر از سرپرستان خانوار به شیوه طبقهبندی تصادفی با انتساب متناسب موردمطالعه قرار گرفتند. ابزار گردآوری دادهها، پرسشنامهای محقق ساخته بود که روایی آن توسط متخصصان دانشگاهی تائید شد. پایایی پرسشنامه بر اساس ضریب آلفای کرونباخ بین 62/0 تا 71/0 و قابلقبول ارزیابی شد. تحلیل دادهها، با بهرهگیری از نرمافزار آماری SPSS21 صورت پذیرفت. بر اساس یافتهها حس مکان و امنیت اقتصادی-اجتماعی در منطقه، انگیزه و آرامش در منطقه، و فرهنگی-رفاهی مجموعاً 45/50 درصد واریانس کل اثرات اجتماعی؛ وضعیت کشاورزی، اشتغال و درآمد، وضعیت سرمایه و فقر مجموعاً 91/52 درصد واریانس کل اثرات اقتصادی؛ تراکم و تنوع انواع گونهها، کمیت و کیفیت آب، کیفیت محیط، و سلامت درمجموع 44/52 کل اثرات محیطزیستی و فشار بر منابع محلی، ساماندهی معابر، کیفیت راه ارتباطی، و دسترسی به امکانات مجموعاً 14/51 درصد از واریانس کل اثرات کالبدی استقرار شهرکهای صنعتی یاسوج بر نواحی روستایی حوزه نزدیک را تبیین نمودند. مقایسه ضرایب اختلاف شاخص توسعه نشان داد استقرار شهرک صنعتی بیشترین اثر را به ترتیب در شاخصهای محیطزیستی و فیزیکی- کالبدی، و کمترین اثر را بر شاخص اجتماعی داشته است.