بررسی پارامترهای مؤثر بر حداکثر عمق و طول حفره آبشستگی پائین دست سرریز کنگره ای مثلثی بدون کف بند

نویسندگان

1 استادیار دانشکده فنی و مهندسی، گروه عمران، دانشگاه زنجان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد،‌ گروه عمران، دانشگاه زنجان

doi
چکیده

استفاده از سرریزهای کنگره ­ای به دلیل کاهش قابل توجه هزینه­ ها و مشکلات اجرایی در مقایسه با سایر سرریزها مورد توجه طراحان اینگونه سازه­ ها می­باشد این امر به علت افزایش طول مؤثر سرریز در عرض محدودی از کانال خروجی سرریز صورت می­گیرد. یکی از مهمترین چالش­ های پیشروی این سرریزها، تامین پایداری این سازه­ها می ­باشد که با توجه به اینکه این سرریزها در معرض جریان سیلابهای متعددی قرار می گیرند لذا پائین­ دست این سازه­ ها همواره در معرض آبشستگی و فرسایش قرار دارد. بنابراین یکی از پارامترهای اساسی در طراحی فونداسیون سازه سرریز جهت تامین­ پایداری آن، برآورد دقیق ابعاد حفره آبشستگی می ­باشد. به همین منظور در این تحقیق آبشستگی پائین­ دست سرریز کنگره بدون کف­ بند مورد مطالعه قرار گرفته است تا تخمین مناسبی برای ابعاد کف ­بند احتمالی بدست آید. در همین راستا علاوه بر مقادیر حداکثر عمق­ آبشستگی، مقادیر طول و عرض حفره آبشستگی ناشی از آزمایش­ های مختلف مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است. در این تحقیق آزمایش­ های آبشستگی با سرریزهای کنگره ­ای با 6 زوایه مختلف کنگره 15، 5/22، 30، 45، 5/67 درجه و خطی (مدل شاهد) در 7 حالت نسبت هدآب به ارتفاع سرریز 1/0 تا 7/0 انجام گرفته است. در این آزمایش­ها تأثیر هد آب روی سرریز، عدد فرود جریان و زاویه کنگره سرریز بر میزان عمق آبشستگی، ابعاد آبشستگی و نیز پشته ­رسوبی مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته­ است. بر مبنای نتایجی که از آزمایش­ ها بدست آمده می ­توان دریافت که به ازای مقادیر مختلف پارامترهای هد آب روی سرریز و زوایای کنگره، مکانیزم آبشستگی حول سرریز متفاوت بوده و بر میزان عمق آبشستگی و سایر ابعاد حفره تأثیر بسزایی دارد. بطوریکه با افزایش7 برابری هد آب روی سرریز بطور متوسط عمق آبشستگی 12 برابر و طول حفره 10 برابر افزایش داشته و افزایش 6 برابری زاویه کنگره نیز منجر به کاهش 70 درصدی عمق آبشستگی می­ شود. همچنین با کمی تأمل در مقادیر ابعاد نهایی حفره آبشستگی مشاهده گردید که مقادیر طول و حجم حفره نهایی آبشستگی ناشی از آزمایش­های مختلف، با نسبتی از عمق آبشستگی تغییر می­کنند.