جستاری درباره مبانی قرآنیِ آداب معاشرت با تأکید بر دیدگاههای آیتالله جوادی آملی
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی و استادیار پژوهشگاه علوم وفرهنگ اسلامی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم (پژوهشکده فرهنگ ومعارف قرآن).
doi
10.22034/ethics.2023.179506چکیده
ساحت ارتباطی انسان با دیگر انسانها و سبک زندگی اجتماعی او بخش مهمی از معارف و احکام قرآن کریم را به خود اختصاص دادهاند. قرآن، هم خطوط کلی بسیاری از آموزههای معاشرتی را در قالب «بایدها و نبایدها» و هم برخی مبانی و زیرساختهای این آموزهها را در قالب «هستها و نیستها» بیان کرده است. درباره آموزههای معاشرت، هم پژوهشها و هم نگاشتهها فراواناند؛ ولی مبناپژوهی معاشرت مورد توجه قرآنپژوهان قرار نگرفته و همین، بایستگی این پژوهش را توجیه میکند، از این رو مسئله اصلی این پژوهش، یافتن مبانی و پایه-های قرآنی آداب معاشرت است و یافتههای آن چنیناند: برخی مبانی قرآنیِ آداب معاشرت، مبنای آموزههای همگانی معاشرتاند و برخی دیگر مبنای آموزههای معاشرت با خصوص مؤمنان. دسته نخست عبارتاند از: 1. حرمت انسان؛ 2. ملازمه حق و تکلیف در روابط اجتماعی؛ 3. موازنه حق و تکلیف؛ 4. تقدم مصالح اجتماعی بر منافع فردی، و دسته دوم بدین شرحاند:حرمت ایمان؛ 2. برادری دینی؛ 3. ولایت ایمانی مؤمنان بر یکدیگر.این مقاله، به اجمال، اثرگذاری مبانی یادشده بر آموزههای معاشرتی را نیز بررسی میکند.روش تحقیق در این مقاله، نقلی- وحیانی و روش پردازش اطلاعات آن (دادهپردازی) تبیینی و تحلیلی، و روش گردآوری اطلاعات آن کتابخانهای است.