تبیین الگوها و رتبهبندی پایداری مسکن بومی (موردمطالعه: روستای رویین خراسان شمالی)
نویسندگان
1 استادیار، گروه معماری و شهرسازی، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.
2 استادیار، گروه معماری و شهرسازی، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.
3 کارشناسی، گروه معماری و شهرسازی، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.
doi
10.22059/jrur.2023.360707.1845چکیده
بیتوجهی به ارزشهای الگوهای مسکن بومی در ساختوسازهای معاصر روستایی از یک سو و تهدید فرسودگی و تخریب مسکن بومی در بافتهای تاریخی، ضرورت توجه به شناخت و تحلیل الگوهای معماری و معیارهای پایداری خانههای بومی را آشکار میسازد. پژوهش حاضر در روستای رویین اسفراین در خراسان شمالی انجام یافته است. باوجود بافت و همچنین، گونههای ارزشمند معماری روستایی، تاکنون الگوهای معماری خانههای بومی باارزش روستای رویین استخراج و تحلیل نشدهاند. لذا هدف پژوهش حاضر، شناسایی الگوهای مسکن بومی روستای رویین شهرستان اسفراین و تحلیل و رتبهبندی آنها بر مبنای پایداری است. شناسایی الگوهای معماری در دو مرحله صورت پذیرفت. ابتدا، خصوصیات معماری خانههای بومی رویین در سه مقیاس کلان، میانی و خرد مقایسه و جزءالگوهای معماری استخراج شدند. سپس بر مبنای جزءالگوها، هفت الگوی نهایی معماری مسکن شناسایی گردید. پسازآن، الگوهای نهایی بر مبنای پایداری مسکن بومی روستایی شامل مؤلفههای فرهنگی، اجتماعی، زیستمحیطی و اقتصادی با استفاده از فرایند تحلیل شبکهای(ANP) رتبهبندی گردیدند. با توجه به یافتهها، مهمترین وجوه تمایز الگوها به ترتیب در نورگیری فضاهای زیستی، تعداد و اندازه نسبی حیاط در طبقه همکف، جهتگیری بنا، فرم توده در طبقه اول و چیدمان آن اطراف حیاط بود. همچنین الگوی دو با فراوانی 22 درصد با نورگیری اصلی فضاهای زیستی و ایوان از جنوب غرب و فرم L در طبقه اول بهعنوان پایدارترین الگو شناسایی گردید. درنهایت، راهبردهای طراحی مسکن معاصر روستای رویین ارائه شده است.
