اولویتبندی پیشرانهای توسعه کشت محصولات گرمسیری در روستاهای جنوب شرق کشور با رویکرد آیندهپژوهی
نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
3 استادیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
4 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
doi
10.22059/jrur.2023.350196.1782چکیده
یکی از مهمترین پتانسیلهای بخش کشاورزی باتوجهبه شرایط آب و هوایی ایران، تولید محصولات گرمسیری در روستاهای جنوب شرق کشور است که میتواند نقش بسیار مهمی در تأمین امنیت غذایی، اشتغال و حفظ و پایداری محیطزیست منطقه داشته باشد. این امر اهمیت آیندهپژوهی در حوزه محصولات گرمسیری را روزافزون میسازد. در این راستا هدف این پژوهش اولویتبندی پیشرانهای مهم توسعه محصولات گرمسیری در مناطق روستایی جنوب شرق کشور (استانهای سیستان و بلوچستان و هرمزگان) بوده بهگونهای که ابتدا سناریوهای مختلف تعیین شده و سپس سعی شده با ارائه راهبردهای مؤثر به تثبیت و توسعه این محصولات در روستاهای منطقه کمک شود. روش پژوهش حاضر مبتنی بر آیندهپژوهی است. در گام نخست شناسایی عوامل کلیدی، بهوسیله مصاحبههای عمیق و هدفمند با 29 نفر از خبرگان بخش کشاورزی انجام گرفته و سپس به تجزیهوتحلیل اطلاعات بهوسیله تشکیل ماتریس آثار متقابل و نرمافزار آیندهپژوهی میکمک پرداخته شده و درنهایت سناریوها با استفاده از روش پنل خبرگان با حضور 29 نفر و با نرمافزار سناریوویزارد ایجاد شده است. یافتهها نشان میدهد که از بین پیشرانها، شش پیشران توسعه زیرساختها (حملونقل، سردخانه، جاده و راهآهن)، سیاستهای بالادستی در حوزه محصولات گرمسیری، تقویت توان صادرات محصولات گرمسیری، استفاده از شیوههای نوین تولید، خرید تضمینی محصولات گرمسیری و برندسازی محصولات گرمسیری میزان تأثیرگذاریشان بیشتر از میزان تأثیرپذیریشان است. بر این اساس پیشنهاد میشود که بهمنظور توسعه این محصولات در روستاها حمایتهای معنوی (سیاستهای بالادستی) و مادی از تولید این محصولات در دستور کار قرار گرفته و با ایجاد زیرساختها و معرفی شیوههای نوین تولید، زمینه خودکفایی و تأمین نیاز داخلی به این محصولات فراهم شده و با برندسازی، زمینه صادرات این محصولات ایجاد شود.
