اصول جنگ در اندیشه امیر مؤمنان امام علی علیه‌السلام

نویسندگان

1 دانشیار گروه روابط بین الملل دانشگاه تربیت مدرس

doi
چکیده

از مهمترین مسائل مطرح در جنگها که نقش مهمی در تدبیر و رسیدن به پیروزی دارد شناخت اصول جنگ است. طرح و بررسی اصول جنگ بیانگر این است که جنگ به‌عنوان پدیده‌ای انسانی بر یک‌سری اصول اعتقادی، عقلانی و معرفتی، اخلاقی و تجربی بنا می‌شود. هر اندیشمند و صاحبنظری بر مبنای جهان‌بینی و فلسفه خویش درباره هستی، برای جنگ و نبرد اصولی تعیین‌کننده قائل است. از همین‌رو امیرمؤمنان علیه‌السلام به‌عنوان امام و رهبر جامعه و سیاست‌شناس و آگاه به اصول و ضوابط نظامی و رزمی و برخوردار از جهان‌بینی الهی و متعالی و دارای فلسفه اخلاقی و معنوی نسبت به حیات و زندگانی، اصول و معیارهایی برای جنگ در نظر گرفته، و دیدگاه خویش درباره جنگ را بر چنین اصولی بنا ساخته است. پرسش این  نوشتار این است که اصول جنگ از دیدگاه امیر مؤمنان علیه‌السلام چیست. در پاسخ  یافته‌های پژوهش که با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و روش استنباطی متن‌پژوهی و هنجاری از یافته‌های اسنادی و کتابخانه‌ای به‌دست  آمده بیانگر این  است که از دیدگاه امام،  اصول جنگ در دو بعد کلی انسانی ـ معنوی و علمی ـ  فنی مطرح شده است که در هر دو بعد بویژه  بعد اول نگاه  امام  علیه‌السلام ماهیتاً از دید اغلب صاحبنظران این حوزه متفاوت است.