ارائه الگوی پارادایمی پدیده آتش‌سوزی در جنگل‌های شهرستان چوار

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 استادیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

doi
10.22059/jrur.2023.92295
چکیده

علی‌رغم تأکید فراوان در خصوص اهمیت و حفاظت جنگل‌ و سهم بسزایی که این منابع در دستیابی به توسعه پایدار ایفا می‌کنند، مشکلات مربوط به آتش‌سوزی در جنگل‌ها بیشتر و بحرانی‌تر شده است. لذا، هدف کلی پژوهش حاضر ارائه الگوی پارادایمی پدیده آتش‌سوزی جنگل‌های شهرستان چوار در استان ایلام با بهره‎گیری از رویکرد نظریه بنیانی بود. جامعه تحقیق، شامل خبرگان و مطلعان کلیدی در زمینه‌ مدیریت و حفاظت از جنگل‌‌ها اعم از کارشناسان ادارات منابع طبیعی و آبخیزداری و نیروهای آموزش‌دیده یگان حفاظت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان ایلام و شهرستان‎های ایلام و چوار، جوامع محلی روستاهای بانخشک و گنجوان از توابع شهرستان چوار و سازمان‌های مردم‌نهاد (سمن) فعال در زمینه مدیریت و حفاظت جنگل‌ها در سطح این شهرستان بودند. مشارکت‌کنندگان در پژوهش با روش نمونه‏گیری هدفمند با حداکثر تنوع انتخاب شدند. مصاحبه عمیق  ابزار اصلی گردآوری داده‌ها و اطلاعات بود. حاصل کاربرد نظریه بنیانی در این مطالعه، الگویی مفهومی بود که نشان داد عوامل انسانی، مشارکتی، مدیریتی، انگیزشی و عوامل طبیعی به‎عنوان شرایط علی، عوامل فرهنگی - اجتماعی و اقتصادی به‌عنوان شرایط زمینه‌ای و عوامل حقوقی - سیاست‌گذاری، آموزشی - اطلاع‌رسانی، نظارتی و زیرساختی به‌عنوان شرایط مداخله‌گر، وقوع پدیده آتش‎سوزی را در جنگل‎های شهرستان چوار به دنبال داشته‌اند. راهبردهای آموزشی - ترویجی، مدیریتی، قانون‌گذاری و نظارت شایسته و اقدامات اقتصادی مهم‎ترین راهبردهای مقابله با پدیده آتش‏سوزی در جنگل‎های منطقه موردمطالعه بودند. درنهایت پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی به‌عنوان پیامدهای حاصل از اجرای راهبردها مطرح شدند.