فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این مقاله آن است تا معما و گسست در امنیت ملی عراق نوین (دوره پساصدام) را در بستر شاخص‌های جامعه‌شناختی این کشور مورد مطالعه قرار دهد. جامعه عراق موزاییکی از شکاف­های اجتماعی است که در زمان حکومت بعثی ـ سنی در فرایند همسان‌سازی، سرکوب می‌شدند و پس از اشغال عراق در سال 2003 زمینه مساعدی برای فعال‌شدن این شکاف­ها فراهم شد؛ به‌گونه‌ای‌که با تجمیع نیروهای اجتماعی حول این شکاف­ها، به‌عنوان کنشگران اصلی داخلی مجال ابراز وجود در صحنه قدرت را یافتند که بازتاب اصلی آن در خشونت­های قومی ـ مذهبی و فقدان حکومت مرکزی قوی بوده است. این مقاله با طرح این سؤال که بنیان‌های جامعه‌شناختی عراق چه تأثیری بر گسست امنیت ملی این کشور در دروان جدید (بعد از اشغال) داشته است؟ این فرضیه را مورد بررسی قرار می‌دهد که شکاف­های اجتماعی به‌عنوان نمود اصلی بنیادهای جامعه‌شناختی، با تغیر توازن هویت­های موجود ازمنظر پایگاه قدرت، عمق بیشتری یافته و با تناظر هرچه‌بیشتر آنان زمینه برای ایجاد چالش­های امنیتی مهیا شده است. یافته‌های این پژوهش بااتکابر رویکرد نظری امنیت جامعه‌ای و روش توصیفی ـ تبیینی نشان می‌دهد که از میان کنشگران اصلی شیعی، سنی و کردی، اهل سنت به‌دلیل تصورات هویتی و احساس ناامنی ناشی از پایین‌کشیده‌شدن از مسند قدرت، انگیزه بسیار بالاتری برای ابراز خشونت و حمایت از گروه­های معارض دارد. ازسوی‌دیگر باتوجه‌به وجود نوعی پیوند هویتی میان بازیگران داخلی عراق با کشورهای هویت‌محور منطقه غرب آسیا، نزاع­های داخلی عراق، بین­دولتی شده و به­تبع آن، مدیریت امنیت ملی عراق را بسیار پیچیده­تر می­سازد.