نقش کمالگرایی اخلاقی در تنظیم رفتار مصرفی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه علوم قرآن وحدیث قم
2 استادیار وعضو هیات علمی دانشگاه علوم قرآن وحدیث قم.
3 استادیاروعضو هیات علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
doi
10.22034/ethics.2022.143476چکیده
بر اساس آموزههای اسلامی هدف نهایی انسان،رسیدن به کمال است.کمالگرایی بر تمام رفتار انسان مؤثر است.این پژوهش تبیین میکند که چگونه و طی چه فرآیندی کمالگرایی اخلاقی در تنظیم رفتار مصرفی مؤثر است.این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از دادههای کتابخانهای یک تحقیق بنیادی است.بر اساس جهانبینی توحیدی و الحادی دو شیوه مصرف متفاوت در جوامع انسانی شکل میگیرد که ازنظر فرآیند،مبانی،شاخصهها و پیامدها در مقابل هم قرار دارند.جهانبینی الحادی منجر به رفتار مصرفی لذتگرا می شود.مبانی آن،فراموشی یاد خدا و عدم التزام به قوانین تشریعی الهی و غفلت از آخرت و ارزشهای متعالی است.که این مبانی منجر به سه شاخصه میشود:حاکمیت تمایلات نفسانی،مصرف بیشینه،خلق نیازهای غیرضروری.که پیامدهای مانند از بین رفتن نعمت،فسادوبه طور کلی تغییر سبک زندگی را به دنبال دارد.در مقابل این مصرف،مصرف کمالگرا وجود دارد.مصرف کمالگرا بر پایه جهانبینی توحیدی شکل میگیرد.مبنای مصرف کمالگرا درزمینهٔ مبدأ شناختی،این است که فقط خداوند حق قانونگذاری را برای زندگی انسان دارد.مبنای هستی شناختی این مصرف،بیان میکند که آفرینش جهان هدفمند است و بازگشت عالم بهسوی خداست و انسان درآخرت باید پاسخگوی همه رفتار خود باشد.این مبانی منجر به دو شاخصه اصلی در این مصرف میشود:الف.تدبیر مصرف ب.رعایت حقوق شرعی در مصرف.پیامد این مصرف برای انسان،امانتداری نسبت به نعمات الهی،تناسب مصرف با ظرفیتهای محیطزیست،عدالت اجتماعی،توازن و اعتدال در مصرف است.هدف از مصرف لذتگرا رسیدن انسان به بیشترین لذات مادی و استفاده از هر ابزاری در این مسیر است؛اما اساسیترین هدف در مصرف کمالگرا،کسب رضایت الهی ورسیدن به سعادت نهایی از طریق عمل به دستورات الهی است.