فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ناکامی و ناکارآمدی سیاست‌های گذشته مدیریت منابع آب موجب شده تا حرکتی برای بازنگری، آسیب‌شناسی و یافتن راه‌هایی برای افزایش کارایی مدیریت منابع آب و به دنبال آن افزایش امنیت آب آغاز گردد. ازآنجاکه عوامل زیادی بر امنیت آب تأثیرگذار است، شناخت این عوامل می‌تواند در ارتقای عملکرد مدیریت پایای منابع آب تأثیرگذار باشد. ازاین‌رو هدف از این پژوهش، تعیین شاخص امنیت آب (WSI) با کمک چهارچوب ارزیابی وضعیت امنیت آب در مقیاس حوزه آبخیز به‌منظور تجزیه‌وتحلیل جامع مسئله بحران آب و پیامدهای ناشی از این کم‌آبی در حوزه آبخیز دشت نیشابور است. جامعه آماری موردمطالعه 125 نفر از کشاورزان حوزه است که حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران تعیین و با روش نمونه‌گیری تصادفی با افراد مصاحبه گردید. همچنین پرسش‌نامه‌های عامل نهادی نیز با روش نمونه‌گیری گلوله برفی از کارشناسان سازمان‌های مرتبط با آب تکمیل گردید. نتایج نشان می‌دهد در بین 5 معیار اصلی شناسایی‌شده جهت ارزیابی امنیت آب، معیار اقتصاد آب در طول 3 دوره آماری موردمطالعه (1390-1391، 1395-1396 و 1398-1399) روند افزایشی داشته و در سال آبی 1398-1399 بیشترین مقدار را به خود اختصاص داده است. اما به‌طورکلی روند وضعیت امنیت آب کلی در حوزه آبخیز دشت نیشابور طی 10 سال گذشته روند کاهشی داشته و در وضعیت ضعیف قرار دارد. بنابراین، در صورت توجه سازمان‌های دست‌اندرکار در مدیریت منابع آب به معیارهای اثرگذار بر مفهوم امنیت آب، با بهره‌گیری و پیاده‌سازی چهارچوب ارائه‌شده در این پژوهش، می‌توان با آسیب‌شناسی صحیح و به‌موقع، ارتقای ظرفیت سازگاری و تدوین برنامه‌های عملیاتی مؤثر، به مدیریت پایاتر و جامع منابع آب در حوزه‌های آبخیز کشور دست یافت.