کاربست آیندهنگاری در مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی در بخش کشاورزی حوضه کرخهعلیا
نویسندگان
1 دانشیار گروه توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.
2 دانشیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
4 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
doi
10.22059/jrur.2022.346569.1762چکیده
امروزه کمآبی بهویژه در بخش کشاورزی از محرزترین مسائل در کشور ایران هست و در آینده بروز چالشهای مختلف در وضعیت منابع آب امری اجتنابناپذیر است و بر این اساس تصمیمگیری درست و بهینه مستلزم مطالعه همهجانبه در آینده است که انجام تحقیقات آیندهنگاری را قابلتوجیه میکند. پژوهش حاضر یک تحقیق کاربردی، تک مقطعی و هنجاری است که از رویکرد آیندهنگاری برای مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی در بخش کشاورزی حوضه کرخهعلیا بهره برده شده است. جامعه آماری این تحقیق تمام کارشناسان از نهادهای دانشگاه، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان، مدیریت بانک کشاورزی، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان لرستان و اداره محیطزیست شهرستان کوهدشت انتخاب شدند. در ابتدا با انجام مصاحبههای نیم ساختارمند به شناسایی مؤلفههای مؤثر بر مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی اقدام شد و در ادامه از تکنیک تحلیل پیشرانها و با استفاده از نرمافزار MAC-MIC به شناسایی پیشرانهای مؤثر از بین مؤلفههای حاصل از مصاحبه اقدام شد. این حوزهها به ترتیب اولویت عبارتاند از توسعه زیرساختها برای جذب سرمایهگذاریها و توسعه دانش و آگاهسازی بهرهبرداران از مشکلات منطقه (با میزان امتیاز اثرگذاری 26)، ارزشگذاری آب و حذف یارانههای مرتبط با آب در بخش کشاورزی (با کسب امتیاز 21)، توسعه مشاغل غیرزراعی در جوامع روستایی (با میزان امتیاز اثرگذاری 28) و تقویت ارتباط نهادهای مرتبط با آب (با میزان امتیاز اثرگذاری 29). نتایج نهایی این تحقیق نشان داد که لازمه تحقق پایداری منابع آب زیرزمینی توجه همزمان به چندین حوزه مختلف هست و این تنوع را میتوان از متفاوت بودن ماهیت پیشرانها دریافت.