شناسایی و تحلیل موانع توسعه کارآفرینی برای مدیریت پسماندهای کشاورزی در نواحی روستایی (موردمطالعه: پسماند محصول برنج در استان گیلان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استاد، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 استادیار، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jrur.2021.327174.1656
چکیده

پسماند برنج ازجمله پسماندهای مهم کشاورزی است که در استان گیلان به‌وفور یافت می‌شود و یکی از منابع بالقوه برای تأمین خوراک دام است. خوراک دام نیاز ضروری دامداران است و بخش عمده آن در حال حاضر از خارج کشور وارد می‌شود. پسماندهای فراوان برنج و نیاز دام‌ها به علوفه، فرصت مناسبی برای کارآفرینی در این بخش را فراهم آورده است. این پژوهش با رویکرد کمی و جهت‌گیری کاربردی با هدف شناسایی و تحلیل موانع توسعه کارآفرینی در زمینه استفاده از کلش برنج به‌عنوان خوراک دام انجام شده است. جامعه آماری تحقیق 180 هزار بهره‌بردار برنج است که ازطریق نمونه‌برداری تصادفی، 400 بهره‌بردار از 40 روستا و در هر روستا 10 بهره‌بردار به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامه محقق ساخته و برای تحلیل داده‌ها از تحلیل عاملی استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد عامل امکانات و شرایط طبیعی شامل متغیرهای رطوبت بالا، بارندگی‌های موسمی، کمبود انبار و ماشین‌آلات با مقدار ویژه 5/2 و واریانس 9/30 درصد، عامل فرهنگی - اجتماعی شامل متغیرهای آگاهی، آموزش، ضعف مدیریت با مقدار ویژه 93/1 و واریانس 4/11 درصد، عامل مالی شامل متغیرهای هزینه و کمبود سرمایه با مقدار ویژه 36/1 و واریانس 7/8 درصد و میزان مالکیت شامل متغیرهای تعداد دام و میزان زمین با مقدار ویژه 26/1 و واریانس 5/6 درصد از مهم‌ترین عوامل بازدارنده توسعه کارآفرینی کلش به‌عنوان خوراک دام هستند. درنتیجه با رفع موانع فوق، کارآفرینی در این بخش قابل توسعه است و  علاوه بر حفظ محیط‌زیست، مشکل تأمین خوراک دام استان تا حدودی نیز قابل‌رفع خواهد بود.