جایگاه غیاث‌الدین اصفهانی در سنت فارسی نگاری پزشکی

نویسندگان

1 گروه تاریخ علوم پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران

doi
10.22059/jihs.2024.371050.371775
چکیده

کتاب مرآة الصحة یکی از متون طبی فارسی نوشته شده در قلمرو عثمانی است که غیاث‌الدین اصفهانی در سدۀ نهم قمری به رشتۀ تحریر در آورده است. وی پزشکی را نزد صدر ‌الدین ‌علی اصفهانی و شرف ‌الدین حسن شیرازی در ایران و شرف‌ الدین صابونچی اوغلی در آماسیه ترکیه فرا گرفت. غیاث الدین اصفهانی کتاب مرآة الصحة را به بایزید دوم تقدیم کرد. این کتاب در دو قسم طب نظری و عملی تنظیم شده است. نسخه‌ به خط مؤلف در کتابخانه دانشکدۀ پزشکی دانشگاه تهران به شماره 293 محفوظ است. پژوهش حاضر به روش کتابخانه‌ای و بررسی متون انجام شد. در این پژوهش با استفاده از مطالعه تطبیقی، متن و ساختار کتاب مرآة الصحة با منابع طبی دوره اسلامی پیش از قرن 9 ق مقایسه و مقابله گردید. این پژوهش نشان می‌دهد غیاث الدین اصفهانی در تألیف اثرش، علاوه بر تجربیات طبی خویش، از متون مختلف طبی همچون قانون فی الطب، ذخیره خوارزمشاهی، اختیارات بدیعی و تشریح الابدان بهره برده است. همچنین به نظر می‌رسد، برخی نقل قول‌های غیاث‌الدین در مرآة الصحة از صاحب منهاج، صاحب جامع و ابن زهر به واسطه کتاب اختیارات بدیعی است.