فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کتاب المرشد فی طب العین اثر محمّد‌بن قسّوم غافقی و به زبان عربی است که در سدۀ ششم قمری و در شش مقاله نگاشته شده است. غافقی در ابتدای این کتاب، آثار چشم‌پزشکی پیشین را نقد کرده و هدف خود را از نگارش آن، تهیۀ کتابی جامع دانسته که هر آنچه در چشم‌پزشکی از علم و عمل مورد نیاز است، در بر داشته باشد. او در المرشد علاوه بر مباحث چشم‌پزشکی به مواردی چون اخلاق پزشکی، وصایای بقراط و شرافت صناعت طب پرداخته‌است. غافقی در این کتاب به تجربیات خود در چشم‌پزشکی در مالقه و قرطبه اشاره کرده‌است. او از منابع متعددی گاه با ذکر ماخذ و گاه بدون یاد کردن از آن‌ها بهره برده‌است. از این میان می‌توان به المنتخب من علم العینِ عمّار موصلی و تذکرة الکحّالینِ علی‌بن عیسی کحّال اشاره کرد. بررسی منابع این اثر به طور کامل صورت نگرفته‌است. هدف این پژوهش دستیابی به برخی منابع موجود در این کتاب در مبحث چشم‌پزشکی است. برای این منظور سه اثر مهم چشم‌پزشکی دورۀ اسلامی شامل کتاب العشر مقالات فی العین منسوب به حنین‌بن اسحاق، المنتخب من علم العینِ عمّار موصلی و تذکرة الکحّالینِ علی‌بن عیسی کحّال مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاکی از تطابق بخش‌هایی از این اثر با المنتخب و به ویژه تذکرة الکحّالین است که غافقی بدون ذکر مأخذ از آنها بهره برده‌است.