نقد و بررسی روایت‌های رایج از انقلاب علمی: به بهانۀ انتشار ترجمۀ فارسیِ کتاب از ارسطو تا نیوتن: پیدایش فیزیک نو نوشتۀ برنارد کوهِن

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشکده الهیات دانشگاه تهران

doi
10.22059/jihs.2024.371082.371776
چکیده

شاید بتوان گفت اتفاقات اصلی در تحولات علمی قرن هفدهم، در دو رشتۀ نجوم و فیزیک روی داد، و بعد راه به دیگر رشته‌های علمی برد. کتاب پیدایش فیزیک نو به طور خلاصه به ریشه‌ای‌ترین تحولات علمی آن قرن می‌پردازد، و به این منظور، فقط بر دو این رشتۀ سرنوشت‌ساز علمی تمرکز می‌کند. این کتاب شامل نکات تاریخ‌نگارانۀ متعدد و مباحث بسیاری است که تأثیر ادبیات تخصصیِ تاریخ‌نگاری علم در قرن بیستم در آن آشکار است. کویره در نیمۀ قرن بیستم، تحولاتی اساسی در تاریخ‌نگاری انقلاب علمی ایجاد کرد و آثارش مبنایی شد برای پژوهش‌ها و تحقیقات بعدی که خود به حک و اصلاحات بسیاری منجر شد.ترجمۀ کتابی در زمینۀ تاریخ علم به دست یکی از اساتید پیش‌کسوت این رشته به اندازۀ کافی جای خوشحالی دارد، به‌ویژه وقتی مترجم خود از اعضای فرهنگستان زبان و از اعاظم فارسی‌دانی باشد، دیگر جای شک باقی نمی‌ماند که با ترجمه‌ای بی‌نظیر و خواندنی روبروییم. با وجود انبوه کتاب‌های تاریخ علمی ترجمه یا تألیف شده در زمینۀ تاریخ انقلاب علمی، جای خالی چنین کتابی به شدت حس می‌شد. زیرا آنچه ترجمه‌ شده معمولاً یا بسیار عمومی است و وارد جزئیات لازم نشده، یا از دقت کافی برخوردار نیست، یا ترجمۀ خوبی ندارد. مترجم نه تنها کتابی ضروری را به فارسی برگردانده است، بلکه ترجمه‌ای روان، دقیق، و قابل اتکا به دست داده است.