قرآن و نظام اخلاقی آن
نویسندگان
1 استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
doi
چکیده
هدف این پژوهش اولاً بیان ادلة ضرورت طراحی نظام اخلاقی قرآن و ثانیاً پیشنهاد یک نظام جدید برای آموزههای اخلاقی قرآن در ساختاری نظاممند و جامع است. بدین منظور، با توجه به آثار و نتایج نظاممندی آیات اخلاقی قرآن، در این پژوهه با استفاده از روش توصیفیـتحلیلی، به ادلة هجدهگانه برای اثبات ضرورت طراحی نظام اخلاقی قرآن استناد میشود. بر این اساس، از یک سو، صفات خدا و ویژگیهای اسلام آورده میشود که مقتضی طراحی نظام اخلاقی است؛ و از سوی دیگر، تأثیرات و فوایدی ذکر میشود که در طراحی یک نظام اخلاقی برای خود قرآن، اخلاق، انسان و حیات فردی و اجتماعی او به بار میآید. طراحی یک نظام به معنای سیستم، کمبودهای پژوهشی در این زمینه را نیز جبران میکند. در ادامه با معرفی نظامهای مختلفِ مبتنی بر نظامِ «لفظی»، «معنایی»، «صفات»، «روابط» و «مراحل» اخلاق و نیز نظام مبتنی بر «سیستم» ـ که هر کدام به شکلی به نظاممند کردن آموزههای اخلاقی پرداختهاند ـ مدلی جدید و کلاننگر برای نظام اخلاقی قرآن پیشنهاد میشود. برآیند این تحقیق، ارائۀ یک ساختار هرمیشکل و چهاربعدی از نظام اخلاقی قرآن است.